Previous Verse
Next Verse

Shloka 20

Adhyaya 59Cosmic Geography and Yuga-Order: Bhadrashva, Ketumala, and the Northern Kuru Region

भूमिर्मणिमयी वायुः सुगन्धः सर्वदा सुखः ।

जायन्ते मानवास्तत्र देवलोकपरिच्युताः ॥

bhūrmāṇimayī vāyuḥ sugandhaḥ sarvadā sukhaḥ | jāyante mānavāstatra devalokaparicyutāḥ ||

ที่นั่นพื้นดินเป็นแก้วมณี ลมพัดหอมกรุ่นและรื่นรมย์อยู่เสมอ มนุษย์ทั้งหลายเกิดที่นั่น—คือผู้ที่ตกจากโลกแห่งเทวดา

भूमिःthe earth/ground
भूमिः:
कर्ता (कर्तृकारक; subject)
TypeNoun
Rootभूमि (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
मणि-मयीmade of gems
मणि-मयी:
विशेषण (qualifier)
TypeAdjective
Rootमणि (प्रातिपदिक) + मय (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘मणिभिः मयी’ इति तृतीया-तत्पुरुषः; विशेषणम्—‘भूमिः’
वायुःthe wind/air
वायुः:
कर्ता (कर्तृकारक; subject)
TypeNoun
Rootवायु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
सुगन्धःfragrant
सुगन्धः:
विशेषण (predicate adjective)
TypeAdjective
Rootसुगन्ध (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विधेय-विशेषणम्—‘वायुः’
सर्वदाalways
सर्वदा:
क्रियाविशेषण (adverbial)
TypeIndeclinable
Rootसर्वदा (अव्यय)
Formकालवाचक-अव्यय (adverb of time)
सुखःpleasant
सुखः:
विशेषण (predicate adjective)
TypeAdjective
Rootसुख (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विधेय-विशेषणम्—‘वायुः’
जायन्तेare born
जायन्ते:
क्रिया (action)
TypeVerb
Root√जन् (धातु)
Formलट् (Present), प्रथमपुरुष, बहुवचन, आत्मनेपदम्
मानवाःhumans
मानवाः:
कर्ता (कर्तृकारक; subject)
TypeNoun
Rootमानव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
तत्रthere
तत्र:
अधिकरण (locus)
TypeIndeclinable
Rootतत्र (अव्यय)
Formस्थानवाचक-अव्यय (locative adverb)
देव-लोक-परि-च्युताःfallen from the world of the gods
देव-लोक-परि-च्युताः:
विशेषण (qualifier)
TypeAdjective
Rootदेव (प्रातिपदिक) + लोक (प्रातिपदिक) + परि-च्युत (कृदन्त; √च्यु with परि-)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; भूतकृदन्त (past participle); विशेषणम्—‘मानवाः’; ‘देवलोकात् परिच्युताः’ इत्यर्थे पञ्चमी-तत्पुरुषसमासः
Frame narrator (Purāṇic rishi voice)

{ "primaryRasa": "adbhuta", "secondaryRasa": "shanta", "rasaIntensity": 0, "emotionalArcPosition": "", "moodDescriptors": [] }

Devas (collective)
CosmologyKarma & RebirthSacred GeographyHeaven and Return

FAQs

Even heavenly attainment is not final; beings return when merit is exhausted. Yet rebirth may occur in exceptionally favorable conditions, reflecting graded karmic outcomes.

Sthāna (realm description) intertwined with Manvantara-style karmic anthropology (how beings populate realms), though no specific Manu is named here.

Gem-earth and fragrant air symbolize a refined ‘sattvic’ field where the senses encounter purity—an intermediate condition between heaven and ordinary human struggle.