Shloka 84

Adhyaya 50The Pitris

यस्मिन् गृहे नराः पञ्च स्त्रीत्रयं तावतिश्च गाः ।

अन्धकारेन्धनाग्निश्च तद्गृहं वसतिस्तव ॥

yasmin gṛhe narāḥ pañca strī-trayaṃ tāvatīś ca gāḥ | andhakāra-indhanāgniś ca tad-gṛhaṃ vasatis tava ||

เรือนใดมีบุรุษห้าคน สตรีสามคน และโคเท่าจำนวนนั้น อีกทั้งมีความมืด เชื้อเพลิง และไฟอยู่—เรือนนั้นแลเป็นที่พำนักของเจ้า.

यस्मिन्in which
यस्मिन्:
अधिकरण (Adhikaraṇa/अधिकरण)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे/नपुंसकलिङ्गे, सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन; सम्बन्ध-निर्देशक relative pronoun (locative)
गृहेin the house
गृहे:
अधिकरण (Adhikaraṇa/अधिकरण)
TypeNoun
Rootगृह (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन
नराःmen
नराः:
कर्ता (Karta/कर्ता)
TypeNoun
Rootनर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), बहुवचन
पञ्चfive
पञ्च:
विशेषण (Viśeṣaṇa/विशेषण)
TypeAdjective
Rootपञ्चन् (संख्या-प्रातिपदिक)
Formअव्ययवत् संख्या; विशेषणम् (numeral adjective) — नराः इति पदस्य संख्या
स्त्री-त्रयम्a group of three women
स्त्री-त्रयम्:
कर्ता (Karta/कर्ता)
TypeNoun
Rootस्त्री (प्रातिपदिक) + त्रय (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन; द्विगु-समास (numeral compound)
तावतिःas many (same number)
तावतिः:
विशेषण (Viśeṣaṇa/विशेषण)
TypeAdjective
Rootतावती (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; ‘so many/as many’ (quantifier)
and
:
समुच्चय (Samuccaya/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (conjunction)
गाःcows
गाः:
कर्ता (Karta/कर्ता)
TypeNoun
Rootगो (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), बहुवचन
अन्धकार-इन्धन-अग्निःdarkness, fuel, and fire
अन्धकार-इन्धन-अग्निः:
कर्ता (Karta/कर्ता)
TypeNoun
Rootअन्धकार (प्रातिपदिक) + इन्धन (प्रातिपदिक) + अग्नि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; इतरेतर-द्वन्द्व (copulative) समास
and
:
समुच्चय (Samuccaya/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (conjunction)
तत्-गृहम्that house
तत्-गृहम्:
कर्ता (Karta/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) + गृह (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (‘that’ + house = that house)
वसतिःdwelling, abode
वसतिः:
प्रधाना-विशेष्य (Predicate nominal/विधेय)
TypeNoun
Rootवसति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन
तवof you/your
तव:
सम्बन्ध (Sambandha/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी (6th/षष्ठी), एकवचन; possessive genitive
Didactic voice addressing a Yakṣa/inauspicious presence
Alakṣmī implied
Nimitta (omens)Household disorderPoverty/overcrowding imagery (contextual)

FAQs

The verse reads like an omen-catalog: certain configurations (numbers, darkness, rough living conditions) are treated as signs of inauspicious habitation. It reflects a traditional worldview linking visible domestic conditions with unseen fortune.

Ancillary instruction; not part of the five hallmark topics.

Darkness is a direct emblem of tamas; ‘fuel and fire’ without the balancing markers of purity and light can signify uncontrolled consumption—an inner pattern that attracts misfortune.