Previous Verse
Next Verse

Shloka 19

Adhyaya 41Yogic Conduct and the Discipline Leading to Siddhi

इदं ज्ञेयमिदं ज्ञेयमिति यस्तृषितश्चरेत् ।

अपि कल्पसहस्रेषु नैव ज्ञेयमवाप्नुयात् ॥

idaṃ jñeyam idaṃ jñeyam iti yas tṛṣitaś caret | api kalpasahasreṣu naiva jñeyam avāpnuyāt ||

ผู้ใดถูกความกระหายผลักดันให้เร่ร่อนคิดว่า ‘สิ่งนี้ต้องรู้ สิ่งนั้นต้องรู้’—แม้ผ่านกัลป์นับพันก็ไม่อาจเข้าถึงสิ่งที่ควรรู้สูงสุดได้.

इदम्this
इदम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; निर्देशक सर्वनाम
ज्ञेयम्to be known
ज्ञेयम्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootज्ञा (धातु)
Formकृदन्त (तव्यत्/यत्-प्रत्यय, gerundive); नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; ‘to be known’
इदम्this
इदम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन
ज्ञेयम्to be known
ज्ञेयम्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootज्ञा (धातु)
Formकृदन्त (gerundive); नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन
इतिthus
इति:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formउद्धरणार्थक अव्यय (quotative)
यःwho
यः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; सम्बन्धक सर्वनाम (relative)
तृषितःthirsting / craving
तृषितः:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootतृषित (प्रातिपदिक; कृदन्त from तृष् धातु)
Formकृदन्त (क्त-प्रत्यय, past participle); पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; यः इति पदस्य विशेषणम्
चरेत्should pursue/roam
चरेत्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootचर् (धातु)
Formविधिलिङ् (optative), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन; (he) should roam/act
अपिeven
अपि:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formसम्भावना/अपवादार्थक अव्यय (even/also)
कल्पसहस्रेषुin thousands of aeons
कल्पसहस्रेषु:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootकल्प + सहस्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), बहुवचन; तत्पुरुष-समास (कल्पानां सहस्रेषु)
not
:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेधार्थक अव्यय (negation)
एवat all / indeed
एव:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअवधारणार्थक अव्यय (indeed/just)
ज्ञेयम्the knowable (truth)
ज्ञेयम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootज्ञा (धातु)
Formकृदन्त (gerundive used substantively); नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन
अवाप्नुयात्would attain
अवाप्नुयात्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootअव-आप् (धातु)
Formविधिलिङ् (optative), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन; ‘would obtain’ (potential)
Didactic narrator

{ "primaryRasa": "shanta", "secondaryRasa": "bhakti", "rasaIntensity": 0, "emotionalArcPosition": "", "moodDescriptors": [] }

YogaJñānaDetachment from intellectual cravingSādhana focus

FAQs

Curiosity becomes bondage when it is compulsive. Liberation-oriented learning requires direction and discernment, not endless accumulation.

Philosophical/didactic layer; not a pancalakṣaṇa narrative unit.

The ‘thirst for knowing’ is a subtle form of desire (kāma). Until desire itself is quieted, the ‘jñeya’ (ultimate reality) remains veiled, regardless of time-span.