Previous Verse
Next Verse

Shloka 14

Adhyaya 25Madālāsā’s Return, Royal Succession, and the First Teaching to Vikrānta

त्वं कञ्चुके शीर्यमाणे निजेऽस्मिंस्तस्मिंश्च देहे मूढतां मा व्रजेथाः ।

शुभाशुभैः कर्मभिर्देहमेतन्मदादिमूढैः सञ्चुकस्तेऽपिनद्धः ॥

tvaṃ kañcuke śīryamāṇe nije 'smiṃs tasmiṃś ca dehe mūḍhatāṃ mā vrajethāḥ / śubhāśubhaiḥ karmabhir deham etan madādimūḍhaiḥ sañcukaste 'pinaddhaḥ

เมื่อ ‘อาภรณ์’ นี้—คือกายของตน—ทรุดโทรมและดับสูญไป อย่าหลงมัวเมาในมันเลย กายนี้ดุจเสื้อชั้นในที่ถูกเย็บและผูกติดไว้กับท่าน ด้วยกรรมทั้งเป็นมงคลและอวมงคล โดยผู้หลงผิดเพราะมานะและสิ่งอื่นๆ

त्वम्you
त्वम्:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootत्वद् (प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम (pronoun), उत्तम? (न), मध्यमपुरुष-संबोधनार्थ (2nd person reference); प्रथमा (Nominative/1st), एकवचन (Singular), पुल्लिङ्ग/स्त्रीलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग-अनिश्चित (gender not marked for pronoun)
कञ्चुकेin the sheath/covering (body as a sheath)
कञ्चुके:
Adhikaraṇa (अधिकरण/Location)
TypeNoun
Rootकञ्चुक (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग (Masculine), सप्तमी (Locative/7th), एकवचन (Singular)
शीर्यमाणे(while) decaying, being worn away
शीर्यमाणे:
Viśeṣaṇa (विशेषण/Qualifier)
TypeAdjective
Rootशीॄ (धातु) + शानच् (कृदन्त)
Formवर्तमानकाले कर्मणि/आत्मनेपद-भावे (present passive/mediopassive sense), शानच्-प्रत्ययान्त (present participle), सप्तमी (Locative/7th), एकवचन (Singular), पुल्लिङ्ग (Masculine) — कञ्चुके इति विशेषणम्
निजेone’s own
निजे:
Viśeṣaṇa (विशेषण/Qualifier)
TypeAdjective
Rootनिज (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग (Masculine), सप्तमी (Locative/7th), एकवचन (Singular) — कञ्चुके इति विशेषणम्
अस्मिन्in this
अस्मिन्:
Adhikaraṇa (अधिकरण/Location)
TypeNoun
Rootइदम् (प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम (pronoun), सप्तमी (Locative/7th), एकवचन (Singular), पुल्लिङ्ग (Masculine/Neuter context)
तस्मिन्in that
तस्मिन्:
Adhikaraṇa (अधिकरण/Location)
TypeNoun
Rootतद् (प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम (pronoun), सप्तमी (Locative/7th), एकवचन (Singular)
and
:
Sambandha (सम्बन्ध/Connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक-अव्यय (conjunction)
देहेin the body
देहे:
Adhikaraṇa (अधिकरण/Location)
TypeNoun
Rootदेह (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग (Masculine), सप्तमी (Locative/7th), एकवचन (Singular)
मूढताम्delusion, foolishness
मूढताम्:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootमूढता (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग (Feminine), द्वितीया (Accusative/2nd), एकवचन (Singular)
माdo not
मा:
Pratiṣedha (प्रतिषेध/Prohibition marker)
TypeIndeclinable
Rootमा (अव्यय)
Formनिषेधार्थक-अव्यय (prohibitive particle)
व्रजेथाःyou should go/enter (into)
व्रजेथाः:
Kriyā (क्रिया/Predicate)
TypeVerb
Rootव्रज् (धातु)
Formलोट् (Imperative), मध्यमपुरुष (2nd person), एकवचन (Singular), परस्मैपद (Parasmaipada)
शुभ-अशुभैःby good and bad
शुभ-अशुभैः:
Karaṇa (करण/Instrument)
TypeAdjective
Rootशुभ (प्रातिपदिक) + अशुभ (प्रातिपदिक)
Formद्वन्द्वसमास (copulative), नपुंसकलिङ्ग (Neuter), तृतीया (Instrumental/3rd), बहुवचन (Plural) — कर्मभिः इति विशेषणम्
कर्मभिःby actions/deeds
कर्मभिः:
Karaṇa (करण/Instrument)
TypeNoun
Rootकर्मन् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग (Neuter), तृतीया (Instrumental/3rd), बहुवचन (Plural)
देहम्the body
देहम्:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootदेह (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग (Masculine), द्वितीया (Accusative/2nd), एकवचन (Singular)
एतत्this
एतत्:
Viśeṣaṇa (विशेषण/Qualifier)
TypeAdjective
Rootएतद् (प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम-विशेषण (pronominal adjective), नपुंसकलिङ्ग/पुल्लिङ्ग (agreeing with देहम्), द्वितीया (Accusative/2nd), एकवचन (Singular)
मद-आदि-मूढैःby those deluded by intoxication and the like
मद-आदि-मूढैः:
Karaṇa (करण/Instrument)
TypeAdjective
Rootमद (प्रातिपदिक) + आदि (अव्यय/प्रातिपदिक) + मूढ (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुषसमास (determinative; ‘madādyaiḥ mūḍhaiḥ’), पुल्लिङ्ग (Masculine), तृतीया (Instrumental/3rd), बहुवचन (Plural) — (कर्मभिः) इति विशेषणम्
सञ्चुकःthe sheath/covering
सञ्चुकः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootसञ्चुक (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग (Masculine), प्रथमा (Nominative/1st), एकवचन (Singular)
तेyour
ते:
Sambandha (सम्बन्ध/Possessor)
TypeNoun
Rootत्वद् (प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम (pronoun), षष्ठी (Genitive/6th), एकवचन (Singular)
अपिनद्धःbound/fastened
अपिनद्धः:
Viśeṣaṇa (विशेषण/Qualifier)
TypeAdjective
Rootअपि-नह् (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle, क्त-प्रत्यय), पुल्लिङ्ग (Masculine), प्रथमा (Nominative/1st), एकवचन (Singular) — सञ्चुकः इति विशेषणम्
Madālasā (queen) instructing her child (lullaby teaching)

{ "primaryRasa": "shanta", "secondaryRasa": "bhakti", "rasaIntensity": 0, "emotionalArcPosition": "", "moodDescriptors": [] }

VairagyaKarmaDehābhimāna (body-identification)Ātma-jñāna

FAQs

The body is impermanent and should not be treated as the self. Karma (good and bad) conditions embodiment; wisdom is to avoid pride-driven delusion and cultivate self-knowledge.

Not a pancalakṣaṇa unit (sarga/pratisarga/vaṃśa/manvantara/vaṃśānucarita) but a didactic-adhyātma passage embedded in narrative (upākhyāna).

‘Garment’ imagery points to the ātman as the wearer and the body as a temporary covering shaped by saṃskāras; liberation begins with loosening identification with the covering.