Previous Verse

Shloka 39

Adhyaya 12The Son Describes the Narakas: Mahāraurava, Tamas, Nikṛntana, Apratiṣṭha, Asipatravana, and Taptakumbha

कृतावर्ते महातैले मथ्यन्ते पापकर्मिणः ।

एष ते विस्तरेणोक्तस्तप्तकुम्भो मया पितः ॥

kṛtāvarte mahātaile mathyante pāpakarmiṇaḥ / eṣa te vistareṇoktas taptakumbho mayā pitaḥ

ในน้ำมันอันมหาศาลนั้น ซึ่งถูกทำให้หมุนวนเป็นเกลียว เหล่าคนบาปจะถูกกวนปั่น ดังนี้ข้าพเจ้าผู้เป็นบิดาของเจ้า ได้อธิบายให้เจ้าฟังอย่างละเอียดเกี่ยวกับนรกตัปต กุมภะ

कृतावर्तेin the made whirlpool
कृतावर्ते:
अधिकरण (Adhikaraṇa/अधिकरण)
TypeNoun
Rootकृत-आवर्त (प्रातिपदिक; कृत = कृ(धातु) क्त-प्रत्यय, आवर्त = प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे/नपुंसकलिङ्गे (contextual), सप्तमी-विभक्ति (Locative/सप्तमी), एकवचन; समासः कर्मधारयः (कृतः आवर्तः = made whirlpool)
महातैलेin the great oil
महातैले:
अधिकरण (Adhikaraṇa/अधिकरण)
TypeNoun
Rootमहा-तैल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative/सप्तमी), एकवचन; समासः कर्मधारयः (महद् तैलम्)
मथ्यन्तेare churned
मथ्यन्ते:
क्रिया (Kriyā/क्रिया)
TypeVerb
Rootमथ् (धातु)
Formलट्-लकार (Present/वर्तमान), प्रथमपुरुष (3rd), बहुवचन; आत्मनेपद (Ātmanepada)
पापकर्मिणःevil-doers
पापकर्मिणः:
कर्ता (Kartā/कर्ता)
TypeNoun
Rootपाप-कर्मिन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/प्रथमा), बहुवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (पापं कर्म यस्य/पापकर्मा)
एषःthis
एषः:
कर्ता (Kartā/कर्ता)
TypeNoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/प्रथमा), एकवचन; सर्वनाम
तेto you
ते:
सम्प्रदान (Sampradāna/सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formचतुर्थी-विभक्ति (Dative/चतुर्थी), एकवचन; सर्वनाम
विस्तरेणin detail
विस्तरेण:
करण (Karaṇa/करण)
TypeNoun
Rootविस्तर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (Instrumental/तृतीया), एकवचन; क्रियाविशेषणवत् (adverbial instrumental)
उक्तःtold/said
उक्तः:
क्रिया (Kriyā/क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु) क्त-प्रत्यय (कृदन्त)
Formभूतकृदन्त (Past passive participle/क्त), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्मणि-भावः (passive sense)
तप्तकुम्भःthe heated-pot (hell)
तप्तकुम्भः:
कर्ता (Kartā/कर्ता)
TypeNoun
Rootतप्त-कुम्भ (प्रातिपदिक; तप्(धातु) क्त + कुम्भ)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; समासः कर्मधारयः (तप्तः कुम्भः)
मयाby me
मया:
कर्ता (Kartā/कर्ता)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formतृतीया-विभक्ति (Instrumental/तृतीया), एकवचन; सर्वनाम
पितःO father
पितः:
सम्बोधन (Sambodhana/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootपितृ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति (Vocative/सम्बोधन), एकवचन
Pitā concluding instruction to Putra

{ "primaryRasa": "shanta", "secondaryRasa": "bibhatsa", "rasaIntensity": 0, "emotionalArcPosition": "", "moodDescriptors": [] }

Closure of naraka unitKarma maturationDidactic narrative

FAQs

The passage closes by emphasizing completeness and certainty: karmic results ‘churn’ the doer until the force of the deed is spent, motivating dharmic restraint and atonement.

A moral-educational episode (upākhyāna-like didactic material) supporting dharma; not one of the five lakṣaṇas.

Whirlpools represent saṃsāric turbulence; the ‘great oil’ is the medium of accumulated vāsanās, in which the psyche is agitated until clarity is regained through purification.