Previous Verse
Next Verse

Shloka 19

वैशम्पायनजी कहते हैं--राजन्‌! इस प्रकार उन पाँचों कुन्तीपुत्र पाण्डवोंका राजाको परिचय देकर विराटकुमारने अर्जुनका पराक्रम बताना प्रारम्भ किया ।। उत्तर उवाच अयं स द्विषतां हन्ता मृगाणामिव केसरी । अचरद्‌ रथवृन्देषु निष्नंस्तांस्तान्‌ वरान्‌ रथान्‌,उत्तरने कहा--पिताजी! ये ही वे देवपुत्र हैं, जो शत्रुओंका उसी प्रकार वध करते हैं, जैसे सिंह मृगोंका। ये ही कौरव रथारोहियोंकी सेनामें उन सब श्रेष्ठ महारथियोंको घायल करते हुए निर्भय विचर रहे थे

uttara uvāca | ayaṃ sa dviṣatāṃ hantā mṛgāṇām iva kesarī | acarād rathavṛndeṣu niṣnaṃstāṃs tān varān rathān |

อุตตรากล่าวว่า “เสด็จพ่อ! ผู้นี้แลคือผู้สังหารศัตรู ดุจราชสีห์ท่ามกลางฝูงกวาง เขาเคลื่อนไปอย่างไม่หวาดหวั่นท่ามกลางหมู่รถศึก และฟันฟาดทำลายเหล่านักรบรถศึกผู้เลิศล้ำเหล่านั้น”

उत्तरःUttara (the prince)
उत्तरः:
Karta
TypeNoun
Rootउत्तर
FormMasculine, Nominative, Singular
उवाचsaid
उवाच:
TypeVerb
Rootवच्
FormPerfect (Paroksha-bhuta), 3rd, Singular
अयम्this (man)
अयम्:
Karta
TypePronoun
Rootइदम्
FormMasculine, Nominative, Singular
सःthat (very one)
सः:
Karta
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine, Nominative, Singular
द्विषताम्of enemies
द्विषताम्:
TypeNoun
Rootद्विषत्
FormMasculine, Genitive, Plural
हन्ताslayer
हन्ता:
Karta
TypeNoun
Rootहन्तृ
FormMasculine, Nominative, Singular
मृगाणाम्of deer/animals (prey)
मृगाणाम्:
TypeNoun
Rootमृग
FormMasculine, Genitive, Plural
इवlike, as
इव:
TypeIndeclinable
Rootइव
केसरीlion
केसरी:
Karta
TypeNoun
Rootकेसरी
FormMasculine, Nominative, Singular
अचरत्moved about, roamed
अचरत्:
TypeVerb
Rootचर्
FormImperfect (Lan), 3rd, Singular
रथवृन्देषुamong groups of chariots
रथवृन्देषु:
Adhikarana
TypeNoun
Rootरथवृन्द
FormNeuter, Locative, Plural
निष्नन्striking down, slaying
निष्नन्:
TypeVerb
Rootनि-हन्
FormShatr (present active participle), Masculine, Nominative, Singular
तान्those
तान्:
Karma
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine, Accusative, Plural
तान्those (again; distributive emphasis)
तान्:
Karma
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine, Accusative, Plural
वरान्excellent, best
वरान्:
Karma
TypeAdjective
Rootवर
FormMasculine, Accusative, Plural
रथान्chariots
रथान्:
Karma
TypeNoun
Rootरथ
FormMasculine, Accusative, Plural

उत्तर उवाच

U
Uttara (Virāṭa-kumāra)
E
enemies/foes (dviṣat)
L
lion (kesarī)
D
deer (mṛga)
C
chariots/chariot-warriors (ratha)

Educational Q&A

The verse highlights the ideal of kṣatriya-dharma: fearless engagement against injustice and protection through disciplined martial prowess, expressed through the ethical praise of a hero who confronts enemies without hesitation.

Uttara identifies and praises the warrior (contextually Arjuna) by describing how he moved amid dense chariot formations and struck down the foremost enemy chariot-fighters, likening his dominance to a lion among deer.