Previous Verse
Next Verse

Shloka 13

उत्तर उवाच य एष जाम्बूनदशुद्धगौर- तनुर्महान्‌ सिंह इव प्रवृद्धः । प्रचण्डघोण: पृथुदीर्घनेत्र- स्ताम्रायताक्ष: कुरुगाज एष:,उत्तर बोले--पिताजी! विशुद्ध जाम्बूनद नामक सुवर्णके समान जिनका गौर शरीर है, जो सबसे बड़े और सिंहके समान हृष्ट-पुष्ट हैं, जिनकी नाक लंबी और बड़े-बड़े नेत्र कुछ लालिमा लिये कानोंतक फैले हुए हैं, ये ही कुरुकुलनरेश महाराज युधिष्ठिर हैं

uttara uvāca ya eṣa jāmbūnadaśuddhagauratanur mahān siṁha iva pravṛddhaḥ | pracaṇḍaghoṇaḥ pṛthudīrghanetraḥ tāmrāyatākṣaḥ kurugāja eṣaḥ ||

อุตตระกล่าวว่า “เสด็จพ่อ! ผู้นี้แล—กายผ่องผุดบริสุทธิ์ดุจทองชัมพูนท ผู้ยิ่งใหญ่และเติบโตทรงพลังประหนึ่งราชสีห์; สันจมูกเด่น ดวงตากว้างยาว และแววตาเจือประกายแดงดุจทองแดงทอดยาว—ผู้นี้คือพระราชาแห่งวงศ์กุรุ มหาราชยุธิษฐิระ”

उत्तरःUttara (the prince)
उत्तरः:
Karta
TypeNoun
Rootउत्तर
FormMasculine, Nominative, Singular
उवाचsaid
उवाच:
TypeVerb
Rootवच्
FormPerfect, Third, Singular
यःwho
यः:
Karta
TypePronoun
Rootयद्
FormMasculine, Nominative, Singular
एषःthis (one)
एषः:
Karta
TypePronoun
Rootएतद्
FormMasculine, Nominative, Singular
जाम्बूनद-शुद्ध-गौर-तनुःwhose body is fair and pure like Jāmbūnada-gold
जाम्बूनद-शुद्ध-गौर-तनुः:
Karta
TypeAdjective
Rootतनु
FormMasculine, Nominative, Singular
महान्great
महान्:
Karta
TypeAdjective
Rootमहत्
FormMasculine, Nominative, Singular
सिंहःlion
सिंहः:
TypeNoun
Rootसिंह
FormMasculine, Nominative, Singular
इवlike, as
इव:
TypeIndeclinable
Rootइव
प्रवृद्धःfully grown, well-developed
प्रवृद्धः:
Karta
TypeAdjective
Rootप्रवृद्ध
FormMasculine, Nominative, Singular
प्रचण्ड-घोणःhaving a fierce/prominent snout (nose)
प्रचण्ड-घोणः:
Karta
TypeAdjective
Rootघोण
FormMasculine, Nominative, Singular
पृथु-दीर्घ-नेत्रःhaving broad and long eyes
पृथु-दीर्घ-नेत्रः:
Karta
TypeAdjective
Rootनेत्र
FormMasculine, Nominative, Singular
ताम्रायत-अक्षःwhose eyes are coppery/reddish and elongated
ताम्रायत-अक्षः:
Karta
TypeAdjective
Rootअक्ष
FormMasculine, Nominative, Singular
कुरुगजःthe Kuru-elephant (best of Kurus; epithet)
कुरुगजः:
Karta
TypeNoun
Rootकुरुगज
FormMasculine, Nominative, Singular
एषःthis (is he)
एषः:
Karta
TypePronoun
Rootएतद्
FormMasculine, Nominative, Singular

उत्तर उवाच

U
Uttara
Y
Yudhiṣṭhira
K
Kuru (dynasty/realm)
J
Jāmbūnada (gold)

Educational Q&A

The verse highlights the traditional markers of righteous kingship: inner worth is reflected in dignified presence, and a dhārmic ruler like Yudhiṣṭhira is recognized not merely by name but by qualities associated with nobility, restraint, and eminence.

Uttara points out and identifies Yudhiṣṭhira, describing his majestic appearance through poetic similes (gold-like radiance, lion-like strength), thereby revealing recognition of the Kuru king’s stature within the unfolding events of the Virāṭa episode.