Shloka 45
Adhyāya 55: Pārtha–Rādheya Saṃvāda and Tactical Exchange
Chapter 55
अत्रैव वावरोहैनमेष धर्म: सनातन: । यदि मे प्रथम द्रोण: शरीरे प्रहरिष्यति । ततोडस्य प्रहरिष्यामि नास्थ कोपो भवेदिति,तुम इसी समय इन्हें आदर दो और युद्धके लिये उद्यत हो रथपर बैठे रहो। यह सनातन धर्म है। यदि आचार्य द्रोण पहले मेरे शरीरपर प्रहार करेंगे, तब मैं इनके ऊपर भी बाणोंद्वारा आघात करूँगा। ऐसा करनेपर इन्हें क्रोध नहीं होगा
arjuna uvāca | atraiva vāvaroha enam eṣa dharmaḥ sanātanaḥ | yadi me prathamaṃ droṇaḥ śarīre prahariṣyati | tato 'sya prahariṣyāmi nāsya kopo bhaved iti |
ให้เขาลงจากรถ ณ ที่นี่เถิด; นี่คือธรรมอันเป็นนิรันดร์. หากอาจารย์โทรณะลงมือฟันแทงกายเราก่อน เมื่อนั้นเราจึงจะโต้กลับด้วยศร—เพื่อมิให้ท่านกริ้วว่าเราบุกทำร้ายก่อนโดยไร้เหตุ.
अजुन उवाच
Educational Q&A
Even in warfare, one should uphold sanātana-dharma: do not initiate harm against a revered elder/teacher; respond only when attacked, so the act remains defensive and does not become an insult or provocation.
Arjuna states his battle protocol regarding Droṇa: he will not shoot first. Only if Droṇa strikes him first will Arjuna retaliate with arrows, aiming to avoid the appearance of aggression and the consequent anger or moral breach.