Shloka 15
Adhyāya 55: Pārtha–Rādheya Saṃvāda and Tactical Exchange
Chapter 55
ततः सर्वास्त्रितेजोभिर्धनुषो नि:स्वनेन च । शब्देनामानुषाणां च भूतानां ध्वजवासिनाम् | भैरवं शब्दमत्यर्थ वानरस्य च कुर्वत:,तदनन्तर शत्रुओंका मान मर्दन करनेवाले बलवान् अर्जुनने अपने सम्पूर्ण अस्त्र- शस्त्रोंक तेजसे, धनुषकी टंकारसे, ध्वजामें निवास करनेवाले मानवेतर भूतोंके भयंकर कोलाहलसे, अत्यन्त भैरव गर्जना करनेवाले वानरके प्रभावसे तथा भीषण नाद फैलानेवाले शंखसे भी दुर्योधनकी उस सेनामें भारी भय उत्पन्न कर दिया
tataḥ sarvāstritejobhir dhanuṣo niḥsvanena ca | śabdena amānuṣāṇāṃ ca bhūtānāṃ dhvajavāsinām | bhairavaṃ śabdam atyarthaṃ vānaraś ca kurvataḥ ||
ครั้นแล้ว อรชุนผู้ทรงพละ ผู้บดขยี้ทิฐิศัตรู ได้อาศัยเดชอันลุกโพลงแห่งอาวุธทั้งปวง เสียงสะบัดกังวานแห่งคันศร เสียงอึกทึกน่าสะพรึงของอมนุษย์ผู้สถิตบนธงชัย และอานุภาพแห่งเสียงคำรามอันน่าหวาดหวั่นของตราวานร แผ่ความหวาดผวาใหญ่หลวงไปทั่วกองทัพของทุรโยธน์
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse highlights how dharmic resolve, supported by disciplined strength and auspicious divine association (Hanūmān on the banner), can break the morale of an unrighteous force. Ethical legitimacy and inner steadiness often manifest outwardly as confidence that intimidates opponents.
As Arjuna reveals his prowess in the Virāṭa episode, the combined brilliance of his weapons, the bow’s thunderous twang, and the terrifying cries associated with the banner—especially Hanūmān’s roar—create panic in Duryodhana’s troops.