Adhyāya 55: Pārtha–Rādheya Saṃvāda and Tactical Exchange
Chapter 55
हि न [हुक है 7 आस पञ्चपञज्चाशत्तमो< ध्याय: अर्जुनद्वारा कौरवसेनाका संहार और उत्तरका उनके रथको कृपाचार्यके पास ले जाना वैशम्पायन उवाच अपयाते तु राधेये दुर्योधनपुरोगमा: । अनीकेन यथास्वेन शनैरार्च्छन्त पाण्डवम्,वैशम्पायनजी कहते हैं--जनमेजय! राधानन्दन कर्णके भाग जानेपर दुर्योधन आदि कौरवयोद्धा अपनी-अपनी सेनाके साथ धीरे-धीरे पाण्डुनन्द्न अर्जुककी ओर बढ़ आये
vaiśampāyana uvāca | apayāte tu rādheye duryodhana-purogamāḥ | anīkena yathā-svena śanair ārcchant pāṇḍavam |
ไวศัมปายนะกล่าวว่า ครั้นราธेय (กรรณะ) ถอนตัวแล้ว ทุรโยธนะพร้อมเหล่านักรบเการพอื่น ๆ โดยมีเขาเป็นผู้นำ ต่างเคลื่อนพลของตน ๆ อย่างช้า ๆ เข้าหาบุตรแห่งปาณฑุ คืออรชุน
वैशम्पायन उवाच
The verse highlights the dynamics of leadership and morale in conflict: when a prominent warrior withdraws, others must reorganize and advance under a new focal leader. Ethically, it reflects the relentless momentum of war and the way pride and duty can drive armies forward even amid setbacks.
After Karna retreats, Duryodhana leads the Kaurava warriors. They advance slowly toward Arjuna, each moving with his own military division, indicating a coordinated approach to re-engage Arjuna in battle.