Previous Verse
Next Verse

Shloka 9

द्रोण-पार्थ-युद्धम्

Droṇa–Pārtha Strategic Engagement

रथी शरी चारुतली निषद्धी शड्खी पताकी कवची किरीटी । खड्गी च धन्वी च विभाति पार्थ: शिखी वृतः खुग्भिरिवाज्यसिक्त:,रथपर बैठे हुए धनंजयने बाण, सुन्दर दस्ताने, तरकस, शंख, कवच, किरीट, खड्ग और धनुष धारण कर रखे हैं। इनके रथपर पताका फहरा रही है। इन सामग्रियोंसे सम्पन्न होकर आज ये तेजस्वी पार्थ खुवा आदि यज्ञसाधनोंसे घिरे और घीकी आहुति पाकर प्रज्वलित हुए अग्निके समान शोभा पा रहे हैं

rathī śarī cārutalī niṣaddhī śaṅkhī patākī kavacī kirīṭī | khaḍgī ca dhanvī ca vibhāti pārthaḥ śikhī vṛtaḥ khubhir ivājyasiktaḥ ||

โทรณะกล่าวว่า “ปารถะประทับบนรถศึก ส่องประกายดุจมหารถี—พร้อมศร เครื่องป้องกันมืออันงาม แลแล่งศร สังข์ ธงชัย เกราะ และมงกุฎ; ถือทั้งดาบและคันศร ครั้นแต่งองค์ดังนี้ เขาประหนึ่งไฟบูชายัญ ถูกล้อมด้วยเครื่องพิธี และยิ่งลุกโชติช่วงเมื่อได้รับเนยใสเป็นอาหุติ”

रथीcharioteer/warrior on a chariot
रथी:
Karta
TypeNoun
Rootरथिन्
FormMasculine, Nominative, Singular
शरीbearing arrows
शरी:
Karta
TypeNoun
Rootशरिन्
FormMasculine, Nominative, Singular
चारुतलीwearing beautiful gloves/hand-guards
चारुतली:
Karta
TypeNoun
Rootचारुतलि
FormMasculine, Nominative, Singular
निषङ्गीwith a quiver
निषङ्गी:
Karta
TypeNoun
Rootनिषङ्गिन्
FormMasculine, Nominative, Singular
शङ्खीwith a conch
शङ्खी:
Karta
TypeNoun
Rootशङ्खिन्
FormMasculine, Nominative, Singular
पताकीwith a banner/standard
पताकी:
Karta
TypeNoun
Rootपताकिन्
FormMasculine, Nominative, Singular
कवचीarmored
कवची:
Karta
TypeNoun
Rootकवचिन्
FormMasculine, Nominative, Singular
किरीटीwearing a diadem/crown
किरीटी:
Karta
TypeNoun
Rootकिरीटिन्
FormMasculine, Nominative, Singular
खड्गीwith a sword
खड्गी:
Karta
TypeNoun
Rootखड्गिन्
FormMasculine, Nominative, Singular
and
:
TypeIndeclinable
Root
धन्वीwith a bow
धन्वी:
Karta
TypeNoun
Rootधन्विन्
FormMasculine, Nominative, Singular
and
:
TypeIndeclinable
Root
विभातिshines/appears splendid
विभाति:
TypeVerb
Rootभा
FormPresent, Third, Singular, Parasmaipada
पार्थःPārtha (Arjuna)
पार्थः:
Karta
TypeNoun
Rootपार्थ
FormMasculine, Nominative, Singular
शिखीflame-crested; fire
शिखी:
Karta
TypeNoun
Rootशिखिन्
FormMasculine, Nominative, Singular
वृतःsurrounded
वृतः:
TypeVerb
Rootवृत
FormMasculine, Nominative, Singular, Past passive participle (क्त), वृ (वरणे/आवरणे)
खुग्भिःby sacrificial implements (reading uncertain)
खुग्भिः:
Karana
TypeNoun
Rootखुग
FormMasculine, Instrumental, Plural
इवlike/as
इव:
TypeIndeclinable
Rootइव
आज्यसिक्तःsprinkled with ghee
आज्यसिक्तः:
TypeAdjective
Rootआज्यसिक्त
FormMasculine, Nominative, Singular, Past passive participle (क्त), सिच् (सिञ्चति)

द्रोण उवाच

D
Droṇa
P
Pārtha (Arjuna)
C
chariot
A
arrows
Q
quiver
C
conch (śaṅkha)
B
banner/standard (patākā)
A
armor (kavaca)
C
crown/diadem (kirīṭa)
S
sword (khaḍga)
B
bow (dhanus)
S
sacrificial fire (agni)
G
ghee (ājya)

Educational Q&A

The verse frames martial readiness as disciplined, dharma-aligned power: Arjuna’s weapons and insignia are not mere display but the outward form of a warrior’s duty, likened to sacrificial fire—controlled, purposeful, and intensified by proper offering.

Droṇa is describing Arjuna’s formidable appearance on his chariot—fully armed with conch, banner, armor, crown, sword, and bow—using a vivid sacrificial metaphor to convey how brilliantly and fearsomely he shines in the battle setting.