Shloka 32
आचार्य-क्षमा, देśa–kāla-नīti, तथा भेद-दोषः
Teacher-Reconciliation, Timing-Policy, and the Fault of Factionalism
उपासते च सैन्यानि गृध्रास्तव समन्ततः: । तप्स्यसे वाहिनीं दृष्टवा पार्थबाणप्रपीडिताम् | पराभूता च व: सेना न कश्चिद् योद्धुमिच्छति,सेनाके चारों ओर गीध बैठ रहे हैं, इससे जान पड़ता है; तुम अपनी सेनाको अर्जुनके बाणोंसे पीड़ित होती देख मनमें संताप करोगे। तुम्हारी सेना अभीसे तिरस्कृत-सी हो रही है, कोई भी सैनिक युद्ध करना नहीं चाहता है
upāsate ca sainyāni gṛdhrās tava samantataḥ | tapsyase vāhinīṃ dṛṣṭvā pārthabāṇaprapīḍitām | parābhūtā ca vaḥ senā na kaścid yoddhum icchati |
โทรณะกล่าวว่า “ฝูงแร้งกำลังมาชุมนุมล้อมรอบกองทัพของเจ้า นั่นเป็นลางร้าย เมื่อเจ้าเห็นกองทัพของเจ้าถูกลูกศรของปารถะ (อรชุน) กดข่มและบดขยี้ เจ้าจะร้อนรุ่มด้วยความทุกข์ในใจ แม้บัดนี้กองทัพของพวกเจ้าก็ประหนึ่งถูกหยามและพ่ายแพ้แล้ว ไม่มีทหารผู้ใดปรารถนาจะรบเลย”
द्रोण उवाच
Educational Q&A
The verse highlights how moral and psychological collapse can precede physical defeat: ominous signs and fear sap resolve, and an army that loses courage becomes effectively defeated even before the clash. It also reflects the epic’s view that war is shadowed by death and consequence, not merely heroism.
Droṇa speaks to the opposing side’s leader(s), pointing to vultures gathering around their troops as a bad omen. He predicts that Arjuna’s arrows will grievously afflict their battle-host and that their soldiers’ morale is already broken—none is eager to fight.