Shloka 31
आचार्य-क्षमा, देśa–kāla-नīti, तथा भेद-दोषः
Teacher-Reconciliation, Timing-Policy, and the Fault of Factionalism
विशेषत इहास्माकं निमित्तानि विनाशने । उल्काभिश्ष प्रदीप्ताभिबाध्यते पृतना तव । वाहनान्यप्रहृष्टानि रुदन्तीव विशाम्पते,राजा दुर्योधन! विशेषतः यहीं हमारे लिये विनाश-सूचक अपशकुन हो रहे हैं। तुम्हारी सेनाके ऊपर जलती हुई उल्काएँ गिर-गिरकर उसे पीड़ा देती हैं। तुम्हारे वाहन (हाथी-घोड़े) अप्रसन्न तथा रोते-से दीखते हैं
viśeṣata ihāsmākaṃ nimittāni vināśane | ulkābhiḥ pradīptābhir bādhyate pṛtanā tava | vāhanāny aprahṛṣṭāni rudantīva viśāmpate rājā duryodhana ||
ข้าแต่พระราชาทุรโยธนะ! โดยเฉพาะ ณ ที่นี้ ลางบอกเหตุความพินาศของเราปรากฏชัด กองทัพของพระองค์ถูกรบกวนด้วยอุกกาบาตที่ลุกโชติช่วงตกลงซ้ำแล้วซ้ำเล่า และพาหนะของพระองค์—ม้าและช้าง—ไร้เริงร่า ประหนึ่งกำลังร่ำไห้ โอ้เจ้าแห่งมนุษย์
द्रोण उवाच
Educational Q&A
The verse highlights the traditional epic idea that adharma and impending downfall manifest as ominous signs; wise counsel urges leaders to read warnings, restrain pride, and act with discernment rather than blind aggression.
Droṇa addresses King Duryodhana, reporting inauspicious portents: fiery meteors seem to strike the army, and the animals and mounts appear dejected and ‘weeping,’ suggesting imminent calamity for their side.