Previous Verse
Next Verse

Shloka 6

Virāṭa’s Mobilization to Recover the Cattle (गोधनरक्षणार्थ विराटस्य सैन्यसमायोजनम्)

तस्मिन्‌ विनिहते राजा हतदर्पो निराश्रय: । भविष्यति निरुत्साहो विराट इति मे मति:,“उसके मारे जानेसे राजा विराटका घमण्ड चूर-चूर हो गया होगा। अब वे निराधार एवं निरुत्साह हो गये होंगे, ऐसा मेरा विश्वास है

tasmin vinihate rājā hatadarpo nirāśrayaḥ | bhaviṣyati nirutsāho virāṭa iti me matiḥ ||

ไวศัมปายนะกล่าวว่า “เมื่อเขาถูกสังหารแล้ว ความหยิ่งผยองของพระเจ้าวิราฏย่อมถูกบดขยี้ สิ้นที่พึ่งแล้ว วิราฏคงจะหมดกำลังใจ—นี่คือความเห็นของข้า”

तस्मिन्in that (situation/person)
तस्मिन्:
Adhikarana
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine/Neuter, Locative, Singular
विनिहतेwhen (he) is slain / upon being killed
विनिहते:
Adhikarana
TypeVerb
Rootवि-नि-हन् (हन्॑)
FormMasculine/Neuter, Locative, Singular, Past Passive Participle (क्त)
राजाthe king
राजा:
Karta
TypeNoun
Rootराजन्
FormMasculine, Nominative, Singular
हतदर्पःwith pride crushed (pride slain)
हतदर्पः:
Karta
TypeAdjective
Rootहत-दर्प
FormMasculine, Nominative, Singular
निराश्रयःwithout support; helpless
निराश्रयः:
Karta
TypeAdjective
Rootनिर्-आश्रय
FormMasculine, Nominative, Singular
भविष्यतिwill become / will be
भविष्यति:
TypeVerb
Rootभू
FormSimple Future (लृट्), 3rd, Singular, Parasmaipada
निरुत्साहःwithout energy/enthusiasm; dispirited
निरुत्साहः:
Karta
TypeAdjective
Rootनिर्-उत्साह
FormMasculine, Nominative, Singular
विराटःVirata
विराटः:
Karta
TypeNoun
Rootविराट
FormMasculine, Nominative, Singular
इतिthus
इति:
TypeIndeclinable
Rootइति
मेmy
मे:
Sambandha
TypePronoun
Rootअस्मद्
Form—, Genitive, Singular
मतिःopinion; thought
मतिः:
Karta
TypeNoun
Rootमति
FormFeminine, Nominative, Singular

वैशम्पायन उवाच

V
Vaiśampāyana
V
Virāṭa

Educational Q&A

The verse highlights how pride and morale in leadership depend on perceived strength and support; when that support collapses, arrogance gives way to vulnerability, and a ruler may lose resolve—an ethical reminder about humility and the fragility of power.

Vaiśampāyana comments that after a certain person has been killed, King Virāṭa will likely be left without backing, his pride broken, and his spirit diminished—setting a tone of political and emotional consequence in the unfolding events.