Shloka 8
Adhyāya 14: Sudēṣṇā Sends Sairandhrī to Kīcaka’s House (सुदेष्णा–सैरन्ध्री–कीचक संवादः)
का देवरूपा हृदयड्भमा शुभे ह्याचक्ष्व मे कस्य कुतो5त्र शोभने । चित्त हि निर्मथ्य करोति मां वशे न चान्यदत्रौषधमस्ति मे मतम्,'शुभे! यह कौन है? इसका रूप देवांगनाके समान है। यह मेरे हृदयमें समा गयी है। शोभने! मुझे बताओ, यह किसकी स्त्री है और कहाँसे आयी है? यह मेरे मनको मथकर मुझे वशमें किये लेती है। मेरे इस रोगकी ओषधि इसकी प्राप्तिके सिवा दूसरी कोई नहीं जान पड़ती
kā devarūpā hṛdayaṅgamā śubhe hy ācakṣva me kasya kuto ’tra śobhane | cittaṃ hi nirmathya karoti māṃ vaśe na cānyad atrauṣadham asti me matam ||
“โอ สตรีผู้เป็นมงคล! นางผู้นี้ผู้มีรูปโฉมดุจเทพธิดา เป็นใครกันที่เข้ามาครอบครองหัวใจเรา? โอ ผู้เลอโฉม จงบอกเราเถิด นางเป็นภรรยาของผู้ใด และมาจากที่ใดถึงมาที่นี่? นางกวนปั่นจิตเราแล้วทำให้เราตกอยู่ใต้อำนาจ; สำหรับความทุกข์นี้ เราไม่เห็นยารักษาอื่นใด นอกจากได้ครอบครองนาง”
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse highlights how overpowering attraction can disturb discernment: the mind is ‘churned’ and one feels compelled, imagining a single object as the only ‘remedy.’ Ethically, it warns that desire can masquerade as necessity, urging vigilance and self-restraint.
A speaker, overwhelmed by the sight of a woman described as divinely beautiful, asks an attendant/confidante to identify her—whose wife she is and where she came from—confessing that his mind has been agitated and he feels there is no cure except obtaining her.