Shloka 9
Adhyāya 14: Sudēṣṇā Sends Sairandhrī to Kīcaka’s House (सुदेष्णा–सैरन्ध्री–कीचक संवादः)
अहो तवेयं परिचारिका शुभा प्रत्यग्ररूपा प्रतिभाति मामियम् | अयुक्तरूपं हि करोति कर्म ते प्रशास्तु मां यच्च ममास्ति किंचन,'अहो! बड़े आश्चर्यकी बात है कि यह सुन्दरी तुम्हारे यहाँ दासीका काम कर रही है। मुझे ऐसा लगता है, इसका रूप नित्य नवीन है। तुम्हारे यहाँ जो काम यह करती है, वह इसके योग्य कदापि नहीं है। मैं चाहता हूँ, यह मेरी गृहस्वामिनी होकर मुझपर और मेरे पास जो कुछ है, उसपर भी एकच्छत्र शासन करे
aho taveyaṁ paricārikā śubhā pratyagrarūpā pratibhāti mām iyam | ayuktarūpaṁ hi karoti karma te praśāstu māṁ yac ca mamāsti kiṁcana ||
ไวศัมปายนะกล่าวว่า “โอ้ น่าอัศจรรย์ยิ่งนัก! หญิงสาวผู้เลอโฉมผู้นี้กลับมารับใช้ในเรือนของท่านเพียงในฐานะนางกำนัล สำหรับข้า นางดูงามสดใหม่อยู่เสมอ ราวกับเพิ่งปรากฏให้เห็น งานที่นางทำอยู่ที่นี่ไม่สมควรแก่ฐานะของนางเลย ข้าปรารถนาให้นางเป็นนายหญิงแห่งเรือนของข้า และมีอำนาจเด็ดขาดเหนือข้าและเหนือทรัพย์สินทั้งปวงที่ข้ามี”
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse highlights an ethical tension between outward beauty/status and the roles imposed by circumstance. It also shows how desire can quickly translate into claims of control (‘let her rule me and my possessions’), raising questions of propriety, consent, and dharma in social relations.
A speaker, observing a strikingly beautiful woman serving as an attendant in another household, expresses astonishment that she performs such menial work. He then voices a wish to take her as the mistress of his own house, granting her authority over himself and his wealth—an expression that foreshadows pursuit driven by attraction and power.