Shloka 18
Adhyāya 14: Sudēṣṇā Sends Sairandhrī to Kīcaka’s House (सुदेष्णा–सैरन्ध्री–कीचक संवादः)
“क्या तुम कामदेवके अंगोंसे क्रीड़ा करनेवाली अतिशय रूपवती रति हो? सुभ्रु! तुम चन्द्रमाकी परम उत्तम प्रभाके समान अत्यन्त उद्भासित हो रही हो ।। अपि चेक्षणपक्ष्माणां स्मितं ज्योत्स्नोपमं शुभम् । दिव्यांशुरश्मिभिव॒त्तं दिव्यकान्तिमनोरमम्,“तुम्हारा सुन्दर मुखचन्द्र अनुपम लक्ष्मीसे अलंकृत है, तुम्हारे नेत्रोंकी अधखुली पलकें चाँदनीके समान मनको आह्लादित करनेवाली हैं। दिव्य रश्मियोंसे आवृत तुम्हारा यह मुखचन्द्र दिव्य छबिके द्वारा मनको रमा लेनेवाला है। इसे देखकर सम्पूर्ण जगत्में कौन ऐसा पुरुष है, जो कामके अधीन न हो जाय?
api cekṣaṇapakṣmāṇāṁ smitaṁ jyotsnopamaṁ śubham | divyāṁśuraśmibhir vṛttaṁ divyakāntimanoramam ||
ไวศัมปายนะกล่าวว่า— “เปลือกตาที่กึ่งปิดของเจ้าและรอยยิ้มอันเป็นมงคลนั้น ดุจแสงจันทร์ที่ชโลมใจให้รื่นรมย์. ใบหน้าดุจจันทร์ของเจ้า ถูกโอบล้อมด้วยรัศมีทิพย์ และงามจับใจด้วยประกายสวรรค์. เห็นเช่นนี้แล้ว ชายในโลกทั้งปวงผู้ใดเล่าจะไม่ตกอยู่ใต้อำนาจแห่งกาม?”
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse highlights how sensory beauty can overpower self-control, implicitly warning that desire (kāma) can seize the mind when one is captivated by outward charm; ethical steadiness requires vigilance over the senses.
Vaiśampāyana narrates a scene of admiration in which a woman’s beauty is described through lunar imagery—moonlight-like smile and radiant face—suggesting that any man who beholds her would be stirred by desire.