Shloka 1
Arjuna Honored in Indra’s Court; Lomāśa’s Audience; Indra’s Disclosure of Lineage and Mission
Book 3, Chapter 45
/ हि आय न [छुक हि ० पजञज्चचत्वारिशो< ध्याय: चित्रसेन और उर्वशीका वार्तालाप वैशम्पायन उवाच आदावेवाथ त॑ शक्रश्नित्रसेनं रहो5ब्रवीत् । पार्थस्य चक्षुरुर्वश्यां सक्तं विज्ञाय वासव:,वैशम्पायनजी कहते हैं--जनमेजय! एक समय इन्द्रने अर्जुनके नेत्र उर्वशीके प्रति आसक्त जानकर चित्रसेन गन्धर्वको बुलाया और प्रथम ही एकान्तमें उनसे यह बात कही --
Vaiśampāyana uvāca—janamejaya, ekadā śakro vāsavaḥ pārthasya cakṣur urvaśyāṃ saktaṃ vijñāya citrasenaṃ gandharvaṃ āhūya ādau eva rahasi tam abravīt.
ไวศัมปายนะกล่าวว่า—“โอ ชนเมชยะ ครั้งหนึ่งวาสวะ (อินทร์) ครั้นทรงทราบว่าดวงตาของปารถะ (อรชุน) ได้พัวพันติดอยู่ที่อุรวศี จึงทรงเรียกจิตรเสนะ ราชาแห่งคันธรรพ์มา แล้วตรัสกับเขาเป็นการส่วนพระองค์ตั้งแต่ต้นเกี่ยวกับเรื่องนั้น”
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse frames an ethical concern: even a great hero’s attention can be drawn by desire, and wise guardians (here Indra) respond through discreet counsel and timely intervention, emphasizing self-restraint and responsible guidance.
Indra notices Arjuna’s attraction toward the celestial nymph Urvaśī. He calls the Gandharva Citrasena and speaks with him privately, setting up the ensuing dialogue and events of the Urvaśī episode.