Shloka 23
Mudgalasya Svarga-nirvedaḥ
Mudgala’s Disenchantment with Heaven
ततो दुर्योधन मुक्त भ्रातृभि: सहितस्तदा । युधिष्ठिरस्तु प्रणयादिदं वचनमत्रवीत्,0७) स्वस्तिमान् सहित: सर्वैर्भ्नातृभि: कुरुनन्दन । गृहान् ब्रज यथाकामं वैमनस्यं च मा कृथा: “कुरुनन्दन! अब तुम अपने सब भाइयोंके साथ कुशलपूर्वक इच्छानुसार घर जाओ। हमलोगोंके प्रति मनमें वैमनस्य न रखना?
tato duryodhana-muktaḥ bhrātṛbhiḥ sahitas tadā | yudhiṣṭhiras tu praṇayād idaṃ vacanam abravīt || svastimān sahitaḥ sarvair bhrātṛbhiḥ kurunandana | gṛhān vraja yathākāmaṃ vaimanasyaṃ ca mā kṛthāḥ ||
ครั้นแล้วทุรโยธนะซึ่งได้รับการปล่อยตัว ก็จะออกเดินทางพร้อมด้วยน้องชายทั้งหลาย ยุธิษฐิระจึงกล่าวด้วยความเอ็นดูว่า—“โอ ผู้เป็นความชื่นใจแห่งวงศ์กุรุ จงกลับเรือนด้วยความสวัสดี พร้อมด้วยพี่น้องทั้งปวง ตามที่เจ้าปรารถนาเถิด และอย่าได้เก็บความหมางใจต่อพวกเราไว้ในดวงจิต”
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
Even amid rivalry, Yudhiṣṭhira models dharmic restraint: he prioritizes safety, courteous speech, and the deliberate refusal to cultivate resentment (vaimanasya). The ethical emphasis is on maintaining goodwill and preventing enmity from hardening into lasting hatred.
Duryodhana has been freed and is leaving with his brothers. Yudhiṣṭhira, speaking affectionately, bids him depart safely and urges him not to bear ill-will toward the Pāṇḍavas, framing the moment as an attempt at de-escalation.