Shloka 3
मृगस्वप्नदर्शनम्
The Deer’s Dream-Appeal and the Move to Kāmyaka
यदा तु कश्चिज्ज्ञातीनां बाह्ुः पोथयते कुलम् | न मर्षयन्ति तत् सन््तो बाह्ेनाभिप्रधर्षणम्,जब कोई बाहरका मनुष्य उनके कुलपर आक्रमण करता है, तब श्रेष्ठ पुरुष उस बाहरी मनुष्यके द्वारा होनेवाले अपने कुलके तिरस्कारको नहीं सहन करते हैं
yadā tu kaścid jñātīnāṃ bāhuḥ pothayate kulam | na marṣayanti tat santo bāhunābhipradharṣaṇam ||
ครั้นเมื่อคนนอก—มือแปลกหน้า—เข้าทำร้ายตระกูลหนึ่งและหมายจะบดขยี้สายสกุลให้สิ้นไป ชนผู้ประเสริฐย่อมไม่อาจทนต่อความอัปยศและการกดขี่ด้วยกำลังที่ผู้รุกรานภายนอกกระทำแก่เผ่าพงศ์ของตนได้
युधिषछ्िर उवाच
Educational Q&A
Yudhiṣṭhira states an ethical principle of dharma: when an external aggressor attacks and humiliates one’s clan, the virtuous do not passively tolerate it; protecting family and social order against unjust oppression is presented as a duty.
Speaking in the Vana Parva context, Yudhiṣṭhira articulates a justification for firm response to outside aggression—framing the issue as an affront to the entire lineage, which honorable people cannot endure.