Shloka 5
Kaurava Court Hears of the Pāṇḍavas’ Forest Hardship (वैचित्रवीर्यवंशीयस्य राज्ञः करुणाविचारः)
इन्द्र वाच मम मातृष्वसेयी त्वं माता दाक्षायणी मम । आख्यातुं त्वहमिच्छामि स्वयमात्मबलं त्वया,इन्द्र बोले--शुभे! तुम मेरी मौसेरी बहिन हो। मेरी माता भी दक्षकी ही पुत्री हैं। मेरी इच्छा है कि तुम स्वयं ही अपने बलका परिचय दो
indra uvāca | mama mātṛṣvasīyī tvaṃ mātā dākṣāyaṇī mama | ākhyātuṃ tv aham icchāmi svayam ātmabalaṃ tvayā ||
พระอินทร์ตรัสว่า “โอ้ผู้เป็นมงคล เจ้าเป็นน้องสาวลูกพี่ลูกน้องฝ่ายมารดาของเรา มารดาของเราก็เป็นธิดาแห่งทักษะเช่นกัน เราปรารถนาให้เจ้าแสดงและประกาศกำลังของตนด้วยตนเอง”
युधिषछ्िर उवाच
Educational Q&A
The verse foregrounds two values: recognition of relational bonds (kinship and shared lineage) and the ethical demand for self-attestation—one should be able to account for one’s own capacity and responsibility rather than relying on reputation alone.
Indra addresses a female figure as his maternal cousin-sister and notes that his mother is also a daughter of Dakṣa, establishing familial proximity. He then asks her to personally reveal or demonstrate her own strength, setting up a test or disclosure of power within the episode.