Shloka 6
कार्त्तिकेय-जन्मोपक्रमः
Prelude to the Birth of Kārttikeya/Skanda
प्रवृत्तवाक्यो मन्त्री च यो नराग्रयोडनसूयक: । विधित्समानो विप्रर्षे स्तब्धो मानी स राजस:,ब्रह्मर्षे! जो प्रवृत्तिमार्गकी ही बातें करनेवाला, सलाह देनेमें कुशल और दूसरोंके गुणोंमें दोष न देखनेवाला है; जो सदा कुछ-न-कुछ करनेकी इच्छा रखता है, जिसमें कठोरता और अभिमानकी अधिकता है, वह मनुष्योंपर रोब जमानेवाला पुरुष रजोगुणी कहा गया है
vyādha uvāca | pravṛttavākyo mantrī ca yo narāgryo 'n-asūyakaḥ | vidhitsamāno viprarṣe stabdho mānī sa rājasaḥ ||
โอ้พราหมณฤๅษีผู้ประเสริฐ! ผู้ใดกล่าวถ้อยคำตามทางแห่งการประกอบกิจ เป็นผู้ชำนาญในการให้คำปรึกษา และไม่จับผิดคุณความดีของผู้อื่น; ผู้ใดมุ่งหมายจะลงมือทำสิ่งใดสิ่งหนึ่งอยู่เสมอ แต่มีความแข็งกระด้างและความทะนงตนมาก—ผู้นั้นเรียกว่าเป็นผู้มีรชัส คือราชสิก.
व्याध उवाच
Educational Q&A
The verse defines the rajasic temperament: energetic and action-oriented, capable in counsel and not envious, yet prone to arrogance and pride that seeks to dominate others—showing how rajas mixes constructive drive with ego.
In the Vyadha’s instruction to a brahmin sage, he classifies human dispositions by the guṇas; here he describes the traits by which a person is recognized as predominantly rajasic.