Shloka 5
कार्त्तिकेय-जन्मोपक्रमः
Prelude to the Birth of Kārttikeya/Skanda
अविद्याबहुलो मूढ: स्वप्रशीलो विचेतन: । दुर्हषीकस्तमो ध्वस्त: सक्रोधस्तामसो&5लस:,जिसमें अज्ञानकी बहुलता है, जो मूढ़ (मोहग्रस्त) और अचेत होकर सदा नींद लेता रहता है, जिसकी इन्द्रियाँ वशमें न होनेके कारण दूषित हैं, जो अविवेकी, क्रोधी और आलसी है, ऐसे मनुष्यको तमोगुणी जानना चाहिये
vyādha uvāca | avidyābahulo mūḍhaḥ svapraśīlo vicetanaḥ | durharṣīkas tamo dhvastaḥ sakrodhas tāmaso 'lasaḥ ||
ผู้ใดมีอวิชชาครอบงำ เป็นคนหลงมัวเมา ไร้สติ และติดนิสัยหลับใหล; ผู้ซึ่งอินทรีย์ทั้งหลายยากจะข่มไว้จึงเศร้าหมอง; ผู้ไร้วิจารณญาณ โกรธง่าย และเกียจคร้าน—ผู้นั้นพึงรู้ว่าเป็นคนตมัสิก อยู่ใต้อำนาจแห่งคุณความมืด.
व्याध उवाच
Educational Q&A
The verse defines the marks of a tamasic disposition: dominance of ignorance, dullness and sleepiness, lack of awareness, uncontrolled senses leading to moral impurity, anger, and laziness. It teaches ethical self-assessment through the lens of the guṇas.
In the dialogue, the hunter (vyādha) is instructing the listener by classifying human behavior according to qualities (guṇas). Here he describes the traits by which one should recognize a person dominated by tamas.