Shloka 4
कार्त्तिकेय-जन्मोपक्रमः
Prelude to the Birth of Kārttikeya/Skanda
मोहात्मकं तमस्तेषां रज एषां प्रवर्तकम् । प्रकाशबहुलत्वाच्च सत्त्वं ज्याय इहोच्यते,इन तीनों गुणोंमें जो तमोगुण है वह मोहात्मक--मोह उत्पन्न करनेवाला है। रजोगुण कर्मोमें प्रवृत्त करनेवाला है। परंतु सत्त्वगुणमें प्रकाशकी बहुलता है, इसलिये वह सबसे श्रेष्ठ कहा जाता है
mohātmakaṃ tamas teṣāṃ raja eṣāṃ pravartakam | prakāśa-bahulatvāc ca sattvaṃ jyāya ihochyate ||
ในบรรดาคุณทั้งสามนั้น ตมัสมีสภาพเป็นความหลง—ก่อให้เกิดความสับสน迷惑; รชัสเร้าให้สัตว์ทั้งหลายมุ่งสู่การกระทำและความเคลื่อนไหว. แต่สัตตวะมีความสว่างและความกระจ่างแห่งปัญญาอย่างยิ่ง; เพราะฉะนั้นในโลกนี้จึงกล่าวว่าสัตตวะเป็นคุณอันสูงสุด.
व्याध उवाच
Educational Q&A
It defines the ethical-psychological functions of the three guṇas: tamas causes delusion, rajas drives restless activity, and sattva—rich in clarity—supports discernment and is therefore regarded as superior for right living.
In the Vyādha’s instruction (the hunter-teacher episode), he explains foundational principles of inner nature (guṇas) to guide the listener toward clearer judgment and dharmic conduct.