Shloka 41
Adhyāya 188: Mārkaṇḍeya’s Account of Yuga-Decline and the Restoration Motif
Kali-yuga to Kalki
मनुर्मनुजशार्दूल तस्मिन् शृद्गे न्यवेशयत् | संयतस्तेन पाशेन मत्स्य: परपुरंजय
manur manujaśārdūla tasmin śṛṅge nyaveśayat | saṁyatastena pāśena matsyaḥ parapuraṁjaya ||
มารกัณฑेयกล่าวว่า “โอ้ผู้เป็นพยัคฆ์ท่ามกลางมนุษย์ มนูได้ยึด (บ่วงนั้น) ไว้กับเขานั้น เมื่อถูกบ่วงรัดไว้ พระมัตสยะ—โอ้ผู้พิชิตนครศัตรู—ก็ถูกควบคุมไว้อย่างมั่นคง”
मार्कण्डेय उवाच
Educational Q&A
Even overwhelming forces can be managed through disciplined, lawful action: Manu acts with foresight and restraint, securing the powerful fish properly, reflecting responsible leadership and adherence to right method (dharma) in a crisis.
In Mārkaṇḍeya’s account of the flood episode, Manu fastens the fish with a rope and sets it onto a horn-like support, ensuring it is held securely—preparing for the larger task of survival and guidance through impending danger.