Shloka 20
Brāhmaṇa-māhātmya: Tārkṣya’s instruction on tapas, satya, and svadharma
Chapter 182
मनसा तात पर्येति क्रमशो विषयानिमान् | विषयायतनस्थो हि भूतात्मा क्षेत्रमास्थित:,तात! पाँचों विषयोंके आधारभूत पंचभूतोंसे बने हुए शरीरमें स्थित जीवात्मा इस शरीरमें स्थित हुआ ही मनके द्वारा क्रमशः इन पाँचों विषयोंका उपभोग करता है
manasā tāta paryeti kramaśo viṣayān imān | viṣayāyatana-stho hi bhūtātmā kṣetram āsthitaḥ ||
พญานาคกล่าวว่า “ดูก่อนบุตรเอ๋ย อาตมันผู้สถิตในกายอันเป็น ‘เขต’ ซึ่งเป็นที่ตั้งแห่งอารมณ์ทั้งหลาย ย่อมอาศัยมโนเคลื่อนไปสู่อารมณ์เหล่านั้นทีละอย่างโดยลำดับ และจึงเสวยประสบการณ์ตามลำดับนั้น”
सर्प उवाच
Educational Q&A
The self, while dwelling in the body as a ‘field’ of experience, engages sense-objects sequentially through the mind; therefore discipline of the mind is central to ethical restraint and freedom from attachment.
A serpent is instructing a listener (addressed as ‘tāta’) in a reflective, philosophical mode, explaining how embodied experience occurs through the mind’s movement among the sense-objects.