Shloka 19
Brāhmaṇa-māhātmya: Tārkṣya’s instruction on tapas, satya, and svadharma
Chapter 182
ज्ञान चैवात्र बुद्धिश्न मनश्न भरतर्षभ | तस्य भोगाधिकरणे करणानि निबोध मे,भरतश्रेष्ठ! ज्ञान, बुद्धि और मन--ये ही शरीरमें उसके करण समझो
jñānaṃ caivātra buddhiś ca manaś ca bharatarṣabha | tasya bhogādhikaraṇe karaṇāni nibodha me bharataśreṣṭha ||
พญานาคกล่าวว่า “โอ้ยอดแห่งวงศ์ภารตะ จงรู้เถิด: ญาณ ปัญญา และมานัส (ใจ) นี่แลคือเครื่องมือภายในในกาย จงเข้าใจจากเราว่า ด้วยสิ่งเหล่านี้เองผู้มีร่างกายจึงเข้าถึงการเสวยและประสบการณ์”
सर्प उवाच
Educational Q&A
That the embodied being’s engagement with experience (bhoga) depends on inner faculties—knowledge (jñāna), intellect (buddhi), and mind (manas)—which function as the primary instruments within the body.
A serpent, speaking as a teacher, addresses a Bharata prince and explains a philosophical point: the internal faculties of cognition and decision—jñāna, buddhi, and manas—are the operative instruments through which one undergoes and ‘enjoys’ experiences.