Shloka 181
Brāhmaṇa-māhātmya: Tārkṣya’s instruction on tapas, satya, and svadharma
Chapter 182
इति श्रीमहा भारते वनपर्वणि आजगरपर्वणि भीममोचने एकाशीत्यधिकशततमो<ध्याय:
iti śrīmahābhārate vanaparvaṇi ājagaraparvaṇi bhīmamocane ekāśītyadhikaśatatamo 'dhyāyaḥ
ด้วยประการฉะนี้ บทที่หนึ่งร้อยแปดสิบเอ็ดแห่งวนปัรวะในศรีมหาภารตะ ภายในอาชครปัรวะ ว่าด้วยเหตุแห่งการปลดปล่อยภีมะ จึงสิ้นสุดลง โคโลฟอนปิดท้ายนี้เป็นเครื่องหมายว่าคำสอนและกระแสเรื่องราวของบทนั้นได้ครบถ้วน และชี้ทางไปสู่ความพ้นภัยด้วยความเข้าใจอันถูกต้องและความประพฤติอันชอบธรรม
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
As a colophon, the verse itself does not add new instruction; it signals closure of the chapter situated in the Ājagara episode, whose broader ethical thrust emphasizes that peril can be overcome through discernment, self-control, and adherence to dharma rather than mere force.
This is the formal end-marker of the chapter: it identifies the text (Mahābhārata), the book (Vana Parva), the sub-episode (Ājagara-parvan), and the specific narrative focus (Bhīma’s release), concluding the chapter’s account.