Shloka 10
Kailāsa-darśana, Badarī-vāsa, and Sarasvatī–Dvaitavana Transition (कैलासदर्शन–बदरीवास–सरस्वतीद्वैतवनगमनम्)
सर्वरत्नै: समुदितं दुर्धर्षममरैरपि महर्षियक्षगन्धर्वपन्नगासुरराक्षसै:,राजेन्द्र! उन दोनोंने यह भी प्रार्थना की कि “हमारे पुत्र देवता, राक्षस तथा नागोंके लिये भी अवध्य हों। इनके रहनेके लिये एक सुन्दर नगर होना चाहिये, जो अपने महान प्रभा- पुज्जसे जगमगा रहा हो। वह नगर विमानकी भाँति आकाशमें विचरनेवाला होना चाहिये, उसमें सब प्रकारके रत्नोंका संचय रहना चाहिये, देवता, महर्षि, यक्ष, गन्धर्व, नाग, असुर तथा राक्षस कोई भी उसका विध्वंस न कर सके। वह नगर समस्त मनोवाजञ्छित गुणोंसे सम्पन्न, शोकशून्य तथा रोग आदिसे रहित होना चाहिये।” भरतश्रेष्ठ! ब्रह्माजीने कालकेयोंके लिये वैसे ही नगरका निर्माण किया था। यह वही आकाशचारी दिव्य नगर है, जो सर्वत्र विचरता है। इसमें देवताओंका प्रवेश नहीं है। वीरवर! इसमें पौलोम और कालकंज नामक दानव ही निवास करते हैं
arjuna uvāca | sarvaratnaiḥ samuditaṃ durdharṣam amarair api maharṣiyakṣagandharvapannagāsurarākṣasaiḥ | rājendra |
อรชุนกล่าวว่า “ข้าแต่พระราชา! พวกเขาทูลขอเมืองที่สั่งสมด้วยรัตนะนานาประการ—แม้เหล่าเทวะก็ยากจะตีแตก และมหาฤๅษี ยักษ์ คนธรรพ์ นาค อสูร และรากษส ก็ไม่อาจทำลายได้. อีกทั้งยังวอนขอว่า ‘บุตรของเราจงเป็นผู้มิอาจถูกสังหารได้ แม้โดยเทวะ อสูร และนาค; และขอให้มีนครอันงดงาม ส่องประกายเป็นพวงรัศมีใหญ่ เคลื่อนในเวหาดุจวิมาน อุดมด้วยทรัพย์และรัตนะทั้งปวง เพียบพร้อมด้วยคุณอันพึงปรารถนาทุกประการ ปราศจากโศกและโรคภัย; และอย่าให้ผู้ใด—เทวะ ฤๅษี ยักษ์ คนธรรพ์ นาค อสูร หรือรากษส—ทำลายได้เลย’” โอ้ผู้ประเสริฐแห่งภารตะ! พระพรหมได้เนรมิตนครเช่นนั้นให้แก่พวกกาลเกยะ—นี่เองคือนครทิพย์ผู้ท่องเวหา เที่ยวไปทั่วทุกทิศ; เหล่าเทวะไม่มีสิทธิ์เข้าสู่ที่นั่น; และโอ้วีรบุรุษ ในนครนั้นมีทานพชื่อเปาลোমะและกาลกาญชะพำนักอยู่.
अजुन उवाच
Educational Q&A
The passage highlights how the pursuit of absolute security and invulnerability—symbolized by an indestructible, wish-fulfilling city—can reflect power-seeking and exclusion (even the gods cannot enter). It frames boons as morally ambivalent: divine gifts can amplify both protection and pride, setting the stage for cosmic conflict.
Arjuna describes a request made for extraordinary boons: invulnerable offspring and a radiant, jewel-filled city that moves through the sky and cannot be destroyed by any class of beings. He states that Brahmā granted this by constructing such a sky-roaming divine city for the Kālakeyas, inhabited by the Dānavas Pauloma and Kālakāñja, and barred to the gods.