Shloka 4
द्रौपदीश्रमः तथा घटोत्कचस्मरणम्
Draupadī’s Exhaustion and the Summoning of Ghaṭotkaca
नित्यपुष्पफलान् देशान् देवर्षिगणसेवितान् | आत्मन्यात्मानमाधाय वीरा मूलफलाशिन:,उन्हें कितने ही ऐसे स्थान दृष्टिगोचर हुए जहाँ सदा फ़ूल और फलोंकी बहुतायत रहती थी। उन प्रदेशोंमें देवर्षियोंके समुदाय निवास करते थे। वीर पाण्डव अपने मनको परमात्माके चिन्तनमें लगाकर फल-मूलका आहार करते हुए ऊँचे-नीचे विषम-संकटपूर्ण स्थानोंमें विचर रहे थे। मार्गमें उन्हें नाना प्रकारके मृगसमूह दिखायी देते थे जिनकी संख्या बहुत थी
nityapuṣpaphalān deśān devarṣigaṇasevitān | ātmany ātmānam ādhāya vīrā mūlaphalāśinaḥ ||
ไวศัมปายนะกล่าวว่า— เหล่าวีรชนปาณฑพได้พบเห็นแว่นแคว้นมากมายที่มีดอกไม้และผลไม้อุดมอยู่เนืองนิตย์ เป็นดินแดนที่หมู่เทพฤๅษีมักเสด็จมาเยือน. พวกเขาตั้งจิตไว้ในอาตมัน ผูกใจไว้กับการภาวนาถึงปรมาตมัน ดำรงชีพด้วยรากไม้และผลไม้ แล้วจาริกผ่านทางสูงต่ำขรุขระและคับขันอันเต็มไปด้วยภัย.
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
Even amid hardship, one should practice restraint and steadiness: the Pāṇḍavas accept a simple diet (roots and fruits) and keep the mind fixed inwardly, showing that ethical strength is sustained by self-control and contemplation rather than by comfort.
During their forest exile, the Pāṇḍavas travel through various regions rich in flowers and fruits, places associated with divine seers. They continue their journey living austerely on forest produce while maintaining inner focus.