Shloka 14
Vaitaraṇī-tīrtha and the Devayāna Path
Kaliṅga Episode
युधिछिर उवाच उपस्पृश्येह विधिवदस्यां नद्यां तपोबलात् । मानुषादस्मि विषयादपेत: पश्य लोमश,उस समय युधिष्ठिर बोले--लोमशजी! देखिये, इस वैतरणी नदीमें विधिपूर्वक स्नान करनेसे मुझे तपोबल प्राप्त हुआ है, जिसके प्रभावसे मैं मानवीय विषयोंसे दूर हो गया हूँ
yudhiṣṭhira uvāca | upaspṛśyeha vidhivad asyāṁ nadyāṁ tapobalāt | mānuṣād asmi viṣayād apetaḥ paśya lomaśa ||
ยุธิษฐิระกล่าวว่า “ข้าแต่โลมศะ! เมื่อข้าพเจ้าได้ชำระกายตามพิธีในแม่น้ำนี้แล้ว ก็ได้บังเกิดกำลังแห่งตบะ; ด้วยอานุภาพนั้น ข้าพเจ้าห่างไกลจากอารมณ์แห่งกามคุณของมนุษย์แล้ว จงดูเถิด”
युधिछिर उवाच
Educational Q&A
Ritual purity and disciplined practice (vidhivat upaspṛśya) are presented as supports for inner transformation: tapas yields strength that enables vairāgya—withdrawal from viṣayas (sense-objects) and worldly fixation.
During the pilgrimage in the forest, Yudhiṣṭhira addresses the sage Lomaśa, stating that after bathing in the river according to proper rites he feels empowered by austerity and has become detached from ordinary human enjoyments.