Shloka 13
Udyoga-parva Adhyāya 47 — Arjuna’s Deterrent Declaration
Sañjaya’s Report
मायोपध: प्रणिपातार्जवाभ्यां तपोदमाभ्यां धर्मगुप्त्या बलेन । सत्यं ब्रुवन् प्रतिपन्नो नृपो न- स्तितिक्षमाण: क्लिश्यमानो5तिवेलम्,हमारे महाराज युधिष्ठछिर नम्नता, सरलता, तप, इन्द्रिय-संयम, धर्मरक्षा और बल--इन सभी गुणोंसे सम्पन्न हैं। वे बहुत दिनोंसे अनेक प्रकारके क्लेश उठाते हुए भी सदा सत्य ही बोलते हैं तथा कौरवोंके कपटपूर्ण व्यवहारों तथा वचनोंको सहन करते रहते हैं
sañjaya uvāca | māyopadhaḥ praṇipātārjavābhyāṃ tapodamābhyāṃ dharmaguptyā balena | satyaṃ bruvan pratipanno nṛpo naḥ titikṣamāṇaḥ kliśyamāno 'tivelam ||
สัญชัยกล่าวว่า—พระราชาของเรา ยุธิษฐิระ ตั้งมั่นในความนอบน้อมและความตรงไปตรงมา เพียบพร้อมด้วยตบะ การสำรวมอินทรีย์ การพิทักษ์ธรรม และพลังใจ แม้ทนทุกข์หนักเนิ่นนานก็ยังกล่าวแต่ความจริง และอดกลั้นต่อกิริยาและวาจาอันคดโกงของเหล่ากุรุด้วยขันติ.
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse praises ethical kingship rooted in truthfulness, humility, straightforwardness, austerity, and self-restraint, emphasizing that steadfast adherence to dharma includes patient endurance even under prolonged injustice and provocation.
In the Udyoga Parva’s pre-war negotiations, Sañjaya describes Yudhiṣṭhira’s character to highlight the Pāṇḍava king’s moral strength: despite suffering and facing Kaurava duplicity, he continues to speak truth and practice forbearance.