Shloka 15
Sanatsujāta–Dhṛtarāṣṭra Saṃvāda: Brahmacarya and the Formless Brahman
Udyoga Parva 44
एतत् समृद्धमप्यूर्थ्य तपो भवति केवलम् | सत्त्वात् प्रच्यवमानानां संकल्पेन समाहितम्
etat samṛddham apy ūrdhvya tapaḥ bhavati kevalam | sattvāt pracyavamānānāṁ saṅkalpena samāhitam ||
สนัตสุชาตะกล่าวว่า “ตบะอันเป็นการสำรวมอินทรีย์นี้ แม้จะเจริญเต็มที่และมั่นคงแล้วก็ตาม หากผู้ที่เสื่อมจากสัตตวะยึดไว้ด้วยเพียงความตั้งใจ ก็ย่อมเป็นเพียงเหตุให้ไปสู่โลกเบื้องสูงเท่านั้น มิใช่เพื่อโมกษะ (ความหลุดพ้น).”
सनत्युजात उवाच
Educational Q&A
Austerity based on sense-restraint can be powerful, but if it is driven by intention for heavenly reward—especially in one who has slipped from sattvic clarity due to lack of dispassion—it produces only higher-world attainment, not liberation.
In Sanatsujāta’s instruction to Dhṛtarāṣṭra, he distinguishes between spiritually liberating discipline and merit-producing discipline: the same outward practice (tapas/indriya-nigraha) yields different results depending on inner quality (sattva) and motive (saṅkalpa).