Shloka 12
Sanatsujāta-Āhvāna (Summoning Sanatsujāta) — Vidura’s Invocation and Dhṛtarāṣṭra’s Doubt
सोभिध्यायन्नुत्पतितान् निहन्या- दनादरेणाप्रतिबुध्यमान: । नैनं मृत्युर्मुत्युरिवात्ति भूत्वा एवं विद्वान यो विनिहन्ति कामान्,(अत: जो मृत्युको जीतनेकी इच्छा रखता है,) उसे चाहिये कि परमात्माका ध्यान करके विषयोंको तुच्छ मानकर उन्हें कुछ भी न गिनते हुए उनकी कामनाओंको उत्पन्न होते ही नष्ट कर डाले। इस प्रकार जो विद्वान विषयोंकी इच्छाको मिटा देता है, उसको [साधारण प्राणियोंकी] मृत्युकी भाँति मृत्यु नहीं मारती (अर्थात् वह जन्म-मरणसे मुक्त हो जाता है)
so 'bhidhyāyann utpatitān nihanyād anādareṇāpratibudhyamānaḥ | nainaṃ mṛtyur mṛtyur ivātti bhūtvā evaṃ vidvān yo vinihanti kāmān ||
ฉะนั้น ผู้แสวงหาผู้ปรารถนาจะชนะความตาย พึงตั้งจิตไว้ในพระผู้เป็นสูงสุด แล้วทำลายความใคร่ทันทีที่มันผุดขึ้น โดยดูแคลนอารมณ์ทางอินทรีย์อย่างสิ้นเชิงและไม่ปล่อยให้ตนเผลอไผลไปกับมัน. ผู้รู้ผู้ทำลายตัณหาเช่นนี้ด้วยความเข้าใจ ย่อมไม่ถูกความตายกลืนกินดุจที่กลืนกินสัตว์สามัญ; เขาย่อมข้ามพ้นวัฏจักรเกิดและตาย.
सनत्युजात उवाच
Educational Q&A
Desires are to be cut off at their very birth through meditation on the Supreme and deliberate disregard for sense-objects; the wise who uproots craving is not ‘devoured by Death’—meaning he transcends ordinary mortality and attains liberation.
In the Sanatsujātīya discourse within Udyoga Parva, Sanatsujāta instructs (in a didactic, philosophical register) that conquering death is achieved not by external means but by inner vigilance: immediately destroying rising desires and remaining awake to their danger.