Shloka 29
हंस–साध्यसंवादः, वाक्-निग्रहः, महाकुल-लक्षणम्, शान्ति-उपायः
Hamsa–Sādhya Dialogue; Restraint of Speech; Marks of Noble Lineage; Means to Peace
न निल्नवं मन्त्रगतस्य गच्छेत् संसृष्टमन्त्रस्य कुसड्भतस्य । नचब्रूयान्नाश्वसिमि त्वयीति सकारणं व्यपदेशं तु कुर्यात्
na nilnavaṁ mantragatasya gacchet saṁsṛṣṭamantrasya kusaṅgatasya | na ca brūyān nāśvasimi tvayīti sakāraṇaṁ vyapadeśaṁ tu kuryāt ||
วิทุระสอนว่า เมื่อพระราชาผู้มีพวกพ้องชั่วรายล้อม กำลังประชุมปรึกษาในท่ามกลางคนหมู่มาก โดยเฉพาะเมื่อข้องเกี่ยวกับแผนลับ ไม่พึงคัดค้านพระดำรัสอย่างเปิดเผย และไม่พึงกล่าวตรง ๆ ว่า “ข้าไม่ไว้วางใจท่าน” แต่พึงอ้างเหตุอันสมควรแล้วถอยออกจากที่นั้น เพื่อรักษาความปลอดภัย ศักดิ์ศรี และโอกาสที่จะถวายคำแนะนำอันชอบในภายหน้า.
विदुर उवाच
Educational Q&A
When a ruler is surrounded by many and swayed by corrupt advisers, direct confrontation or blunt distrust is unsafe and ineffective; one should disengage tactfully using a reasonable pretext, preserving one’s security and the chance to counsel rightly later.
Vidura is giving practical guidance on conduct at court: in a public council where the king’s deliberations are compromised by bad associates, a wise person should avoid open contradiction and instead withdraw diplomatically.