Shloka 13
Udyoga Parva, Adhyaya 2 — Baladeva’s Counsel on Peace, Restitution, and Court Protocol
अयुद्धमाकाड्क्षत कौरवाणां साम्नैव दुर्योधनमाह्दय ध्वम्,कौरव पाण्डवोंमें परस्पर युद्ध हो, ऐसी आकांक्षा न करो--ऐसा कोई कदम न उठाओ। सन्धि या समझौतेकी भावनासे ही दुर्योधनको आमन्त्रित करो। मेल-मिलापसे समझा- बुझाकर जो प्रयोजन सिद्ध किया जाता है, वही परिणाममें हितकारी होता है। युद्धमें तो दोनों पक्षकी ओरसे अन्याय अर्थात् अनीतिका ही बर्ताव किया जाता है और अन्यायसे इस जगत्में किसी प्रयोजनकी सिद्धि नहीं हो सकती
ayuddham ākāṅkṣata kauravāṇāṃ sāmnaiva duryodhanam āhvayadhvam | kaurava pāṇḍavayoḥ parasparaṃ yuddhaṃ bhavetīty ākāṅkṣāṃ mā kṛta—tādṛśaṃ padaṃ mā gṛhṇīta | sandhi-samjñā-bhāvanayāiva duryodhanaṃ nimantrayata | melamilāpena samyak bodhayitvā yat prayojanaṃ sidhyati, tad eva pariṇāme hitakaraṃ bhavati | yuddhe tu ubhayataḥ pakṣayoḥ anyāyaḥ, arthād anītiḥ, pravartate; anyāyena ca loke prayojana-siddhir na sambhavati ||
โอ้เหล่ากุรุทั้งหลาย อย่าปรารถนาให้เกิดสงครามระหว่างกุรุและปาณฑพ—อย่าได้ก้าวสู่หนทางนั้น จงเชิญทุรโยธนะด้วยหนทางแห่งสามะเท่านั้น คือด้วยความอ่อนโยนและเจตนาแห่งสันติและการประนีประนอม สิ่งที่สำเร็จได้ด้วยความปรองดอง—ด้วยความอดทนอธิบายและชักจูง—ย่อมเป็นประโยชน์ในบั้นปลาย ในสงครามนั้น ทั้งสองฝ่ายย่อมตกสู่ความอยุติธรรมและความประพฤติอันผิดธรรมเป็นนิตย์ และด้วยความอยุติธรรม ย่อมไม่อาจบรรลุวัตถุประสงค์อันแท้จริงใด ๆ ในโลกนี้ได้
बलदेव उवाच
Educational Q&A
Seek peace through conciliation and negotiated settlement; war tends to generate injustice on both sides, and goals pursued through injustice cannot yield truly beneficial outcomes.
Baladeva addresses the Kauravas, advising them not to provoke a Kaurava–Pandava war and to approach Duryodhana with a mindset of treaty and reconciliation, emphasizing ethical statecraft over violence.