Previous Verse
Next Verse

Shloka 17

माधवी-प्रदानम् (Mādhavī Offered to Gālava) — Udyoga Parva 113

प्रतिगृह नरव्याघ्र त्वत्तो भिक्षां गतव्यथ: । कृत्वापवर्ग गुरवे चरिष्यति महत्‌ तप:,'पुरुषसिंह! आपसे भिक्षा ग्रहण करके गुरुको पूर्वोक्त धन देकर ये क्लेशरहित हो महान्‌ तपमें संलग्न हो जायँगे

pratigṛha naravyāghra tvatto bhikṣāṃ gatavyathaḥ | kṛtvāpavarga gurave cariṣyati mahat tapaḥ ||

โอ้พยัคฆ์แห่งมนุษย์! เมื่อได้รับทานจากท่านแล้ว เขาทั้งหลายจักพ้นจากความทุกข์ระทม ครั้นมอบทรัพย์ที่กล่าวไว้ก่อนนั้นแก่ครูผู้เป็นอาจารย์ตามควรแล้ว จักบำเพ็ญตบะอันยิ่งใหญ่

प्रतिगृहat (your) house; in your presence
प्रतिगृह:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootप्रतिगृह
नरव्याघ्रO tiger among men
नरव्याघ्र:
TypeNoun
Rootनरव्याघ्र
FormMasculine, Vocative, Singular
त्वत्तःfrom you
त्वत्तः:
Apadana
TypePronoun
Rootत्वद्
FormMasculine/Feminine/Neuter, Ablative, Singular
भिक्षाम्alms
भिक्षाम्:
Karma
TypeNoun
Rootभिक्षा
FormFeminine, Accusative, Singular
गतव्यथःfree from distress; untroubled
गतव्यथः:
Karta
TypeAdjective
Rootगतव्यथ
FormMasculine, Nominative, Singular
कृत्वाhaving done; having made
कृत्वा:
TypeVerb
Rootकृ
FormAbsolutive (ktvā), Active
अपवर्गम्release; final liberation (or: the due/fee to be paid off)
अपवर्गम्:
Karma
TypeNoun
Rootअपवर्ग
FormMasculine, Accusative, Singular
गुरवेto the teacher
गुरवे:
Sampradana
TypeNoun
Rootगुरु
FormMasculine, Dative, Singular
चरिष्यतिwill practice; will undertake
चरिष्यति:
TypeVerb
Rootचर्
FormSimple Future (luṭ), 3rd, Singular, Parasmaipada
महत्great
महत्:
TypeAdjective
Rootमहत्
FormNeuter, Accusative, Singular
तपःausterity; penance
तपः:
Karma
TypeNoun
Rootतपस्
FormNeuter, Accusative, Singular
पुरुषसिंहO lion among men
पुरुषसिंह:
TypeNoun
Rootपुरुषसिंह
FormMasculine, Vocative, Singular

नारद उवाच

N
Nārada
N
naravyāghra (addressed hero)
G
guru (teacher)

Educational Q&A

The verse links ethical giving and disciplined living: a worthy recipient accepts alms without burdening the giver, fulfills obligations to the teacher (guru’s due), and then turns to tapas—self-control and austerity—as a higher pursuit.

Nārada addresses a noble person (“naravyāghra”), saying that certain individuals will take alms from him, thereby becoming free of hardship; they will then pay their teacher the previously mentioned wealth and proceed to undertake great austerities.