Shloka 167
Adhyāya 284: Tapas as a Corrective to Household Attachment
Parāśara’s Instruction
सम्भक्ष्य सर्वभूतानि युगान्ते पर्युपस्थिते । यः शेते जलमध्यस्थस्तं प्रपद्ये3म्बुशायिनम्,जो प्रलयकाल उपस्थित होनेपर सब प्राणियोंका संहार करके एकार्णवके जलमें शयन करते हैं, उन जलशायी भगवान्की मैं शरण लेता हूँ
sambhakṣya sarvabhūtāni yugānte paryupasthite | yaḥ śete jalamadhyasthaḥ taṃ prapadye 'mbuśāyinam ||
เมื่อปลายยุคมาถึงและสรรพสัตว์ทั้งปวงถูกกลืนสู่การล่มสลาย พระองค์ผู้บรรทมอยู่กลางห้วงน้ำนิรันดร์—ข้าพเจ้าขอถึงพระผู้เป็นเจ้า ผู้ทรงบรรทมเหนือมหานทีแห่งจักรวาลนั้นเป็นที่พึ่ง
भीष्म उवाच
Educational Q&A
The verse teaches śaraṇāgati—seeking refuge in the Supreme Lord who remains sovereign even at cosmic dissolution. Ethical life and dharma are grounded in recognizing a stable, transcendent refuge beyond the rise and fall of worldly conditions.
In the Shanti Parva’s instruction, Bhishma offers a devotional salutation: he invokes the Lord as Ambuśāyin, the deity who reclines upon the cosmic waters after consuming all beings at the yuga’s end, framing his discourse within a cosmic-theological vision.