Shloka 31
महाभूत–इन्द्रिय–मनस्–बुद्धि–अन्तरात्मा विवेकः | Discrimination of Elements, Senses, Mind, Intellect, and Inner Self
ततः परं श्रेष्ठमतीव सदगुणै- रधिष्तितं त्रीनधिवृत्तिमुत्तमम् । चतुर्थमुक्तं परमाश्रमं शृणु प्रकीर्त्सममानं परमं परायणम्
tataḥ paraṁ śreṣṭham atīva sadguṇair adhiṣṭhitaṁ trīn adhivṛttim uttamam | caturtham uktaṁ paramāśramaṁ śṛṇu prakīrtsyamānaṁ paramaṁ parāyaṇam ||
วยาสะกล่าวว่า: “บัดนี้ยิ่งไปกว่านั้น จงฟังอาศรมที่สี่อันสูงสุด—ตั้งมั่นด้วยสัทคุณอันประเสริฐ เหนือกว่าอาศรมทั้งสามที่กล่าวมา และเป็นที่ซึ่งคุณแห่งความสงบสำรวมเจริญยิ่ง แม้ได้กล่าวแล้ว เราจักประกาศอีกครั้งด้วยความชัดเจนเป็นพิเศษ จงฟังโดยตั้งใจ: นี่คือที่พึ่งสูงสุดและเป้าหมายสุดท้าย”
व्यास उवाच
Educational Q&A
The verse elevates the “fourth āśrama” as the supreme life-stage, defined by strong moral virtues and heightened inner discipline, presented as the highest refuge and ultimate human goal.
Vyāsa transitions from the earlier three āśramas to a focused exposition of the fourth, stating that although it has been mentioned, he will restate it more distinctly and asks the listener to hear attentively.