Shloka 30
Vāg-yuddha and Nimitta-darśana before the Gadāyuddha
Verbal Duel and Omens
सदृशौ तौ महाराज मधुकैटभयोर्युधि । उभौ सदृशकर्माणौ तथा सुन्दोपसुन्दयो:,महाराज! शत्रुओंको संताप देनेवाले वे दोनों महाबली वीर यमराज, इन्द्र, वरुण, श्रीकृष्ण, बलराम, कुबेर, मधु, कैटभ, सुन्द, उपसुन्द, राम, रावण तथा बालि और सुमग्रीवके समान पराक्रम दिखानेवाले थे तथा काल एवं मृत्युके समान जान पड़ते थे
sadbau tau mah1r1ja madhukai abhyor yudhi | ubhau sadbakarm1bau tath1 sundopasundayo25 ||
สัญชัยกล่าวว่า ข้าแต่มหาราช! วีรบุรุษทั้งสองนั้นเสมอกันในศึก ดุจมธุและไกฏภะ; และเสมอกันในกิจการ ดุจสุนทกับอุปสุนท. เมื่อเดือดดาลด้วยเพลิงสงคราม เป็นยอดนักรบผู้เผาผลาญศัตรู ทั้งคู่แลดูน่าหวั่นเกรงประหนึ่งกาลและมฤตยู ด้วยประมาณแห่งเดชานุภาพของตน.
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse highlights how war magnifies human power into something seemingly superhuman, using mythic pairs as measures. Ethically, it underscores the terrifying impersonality of battle: prowess can resemble K1la (Time) and Mtyu (Death), reminding the listener that unchecked martial force inspires dread as much as admiration.
Sanjaya reports to the king that two opposing warriors (contextually, a matched pair in the battle) were evenly matched and performed comparable feats. He conveys their equality and ferocity through well-known mythological analogies: Madhu-Kai abha and Sunda-Upasunda.