Previous Verse
Next Verse

Shloka 7

Plakṣaprasravaṇa–Kārapacana tīrtha-varṇana and Nārada’s war briefing (Śalya-parva, Adhyāya 53)

अवहस्य तत: शक्रो जगाम त्रिदिवं पुनः । राजर्षिरिप्यनिर्विण्ण: कर्षत्येव वसुंधराम्‌,तब इन्द्र उनका उपहास करके स्वर्गलोकमें चले गये। राजर्षि कुरु उस कार्यसे उदासीन न होकर वहाँकी भूमि जोतते ही रहे

avahasya tataḥ śakro jagāma tridivaṃ punaḥ | rājarṣir api anirviṇṇaḥ karṣaty eva vasuṃdharām ||

ครั้นแล้วศักระ (พระอินทร์) ทรงเยาะเย้ยและเสด็จกลับสู่สวรรค์อีกครั้ง แต่ราชฤๅษีกุรุหาได้ท้อถอยไม่ ยังคงไถพรวนแผ่นดินนั้นต่อไป

अवहस्यhaving mocked / laughing at
अवहस्य:
TypeVerb
Rootअवहस् (धातु: हस्)
Formल्यप् (क्त्वा-प्रत्ययार्थे), कर्तरि, पूर्वकालिक क्रिया (absolutive)
ततःthen; from there
ततः:
TypeIndeclinable
Rootततः (तद्-प्रातिपदिक)
शक्रःŚakra (Indra)
शक्रः:
Karta
TypeNoun
Rootशक्र
FormMasculine, Nominative, Singular
जगामwent
जगाम:
TypeVerb
Rootगम्
Formलिट् (परस्मैपदम्), Perfect (past narrative), 3rd, Singular
त्रिदिवम्to heaven
त्रिदिवम्:
Karma
TypeNoun
Rootत्रिदिव
FormNeuter, Accusative, Singular
पुनःagain
पुनः:
TypeIndeclinable
Rootपुनः
राजर्षिःthe royal sage
राजर्षिः:
Karta
TypeNoun
Rootराजर्षि
FormMasculine, Nominative, Singular
अपिalso; even
अपि:
TypeIndeclinable
Rootअपि
अनिर्विण्णःnot despondent; unwearied
अनिर्विण्णः:
Karta
TypeAdjective
Rootअनिर्विण्ण (निर्विण्ण)
FormMasculine, Nominative, Singular
कर्षतिploughs; tills
कर्षति:
TypeVerb
Rootकृष्
Formलट् (परस्मैपदम्), Present, 3rd, Singular
एवindeed; just
एव:
TypeIndeclinable
Rootएव
वसुंधराम्the earth; the ground
वसुंधराम्:
Karma
TypeNoun
Rootवसुंधरा
FormFeminine, Accusative, Singular

राम उवाच

Ś
Śakra (Indra)
T
Tridiva (Svarga/heaven)
R
Rājarṣi (the royal sage; contextually King Kuru)
V
Vasundharā (Earth)

Educational Q&A

One should persist in righteous work without becoming discouraged by mockery or external discouragement; steadfast effort aligned with dharma is not dependent on others’ approval.

Indra (Śakra) mocks and then returns to heaven, while the royal sage—identified in the tradition as King Kuru—remains undeterred and continues ploughing the land, showing unwavering resolve.