Shloka 53
Sārasvata–Dadhīca Upākhyāna at Sarasvatī Tīrtha
Balarāma’s Pilgrimage Context
जैगीषव्यो मुनिर्धीमांस्तस्मिंस्तीर्थे समाहित: । वे मुनि सदा ब्रह्मचर्यपालनमें तत्पर रहते थे। उन्हें सब समय धर्मका ही सबसे बड़ा सहारा था। महाभाग! एक दिन बुद्धिमान् जैगीषव्य मुनि जो संन््यासी थे, योगका आश्रय लेकर उस तीर्थमें आये और एकाग्रचित्त होकर वहीं रहने लगे,ततो बुद्धया व्यगणयद् देवलो धर्मयुक्तया । दृष्टवा प्रभावं तपसो जैगीषव्यस्य योगजम् तब देवलने जैगीषव्यकी तपस्याका वह योगजनित प्रभाव देखकर थधर्मयुक्त बुद्धिसे उसपर विचार किया
Vaiśampāyana uvāca |
Jaigīṣavyo munir dhīmāṁs tasmiṁs tīrthe samāhitaḥ |
Tato buddhyā vyagaṇayad Devalo dharmayuktayā |
Dṛṣṭvā prabhāvaṁ tapaso Jaigīṣavyasya yogajam ||
ไวศัมปายนะกล่าวว่า—ฤๅษีผู้ทรงปัญญา ไชคีษวยะ ตั้งมั่นในสมาธิ พำนักอยู่ ณ ตีรถะอันศักดิ์สิทธิ์นั้น ครั้นแล้ว เทวละ ผู้มีปัญญาสอดคล้องกับธรรม ได้เห็นอานุภาพแห่งโยคะที่บังเกิดจากตบะของไชคีษวยะ จึงใคร่ครวญถึงท่าน
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
Extraordinary power arising from tapas and yoga should be approached through dharma-yukta buddhi—ethical, disciplined discernment—rather than mere fascination with miracles or charisma.
Jaigīṣavya, a wise ascetic, remains concentrated at a tīrtha. Devala observes the yogic potency produced by Jaigīṣavya’s austerities and then thoughtfully evaluates it with an intellect grounded in dharma.