Shloka 86
Varuṇābhiṣeka–Agni-anveṣaṇa–Kaubera-tīrtha
Varuṇa’s Consecration; Search for Agni; Kaubera Sacred Site
गोलाड्गूलर्क्षसंघैश्व द्रवद्धिरनुनादितम् । कुरजड्भमविनिर्धोषनिनादितवनान्तरम्
golāḍgūlarkṣa-saṅghaiś ca dravaddhir anunāditam | kura-jaḍbhama-vinirghoṣa-ninādita-vanāntaram ||
ภายในพงไพรสะท้อนก้องไปทุกทิศด้วยเสียงร้องของฝูงหมีและสัตว์ป่านานาชนิดที่แตกตื่นวิ่งหนี และยังถูกกลบด้วยเสียงอื้ออึงอันสับสนวุ่นวายของเหล่ากุรุซึ่งกระหึ่มไปทั่วป่าลึก
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse underscores how adharma-driven conflict disturbs not only human society but also the natural world: war’s confusion and uproar spread outward, turning even the forest into an arena of fear and disorder.
As the battle situation intensifies, the surrounding wilderness is described as echoing with the rush and cries of wild animals and with the loud, confused clamour of the Kurus—painting a scene of panic, flight, and tumult.