Shloka 256
Adhyāya 33: Rauhiṇeya (Balarāma) is welcomed and takes his seat to witness the gadā-engagement
त्वामासाद्य महायुद्धे निहता: पाण्डुनन्दन । “तुमने कितने ही राजाओं, राजकुमारों और गजराजोंको मार गिराया है। पाण्डुनन्दन! कलिंग, मगध, प्राच्य, गान्धार और कुरुदेशके योद्धा भी इस महायुद्धमें तुम्हारे सामने आकर कालके गालमें चले गये हैं
tvām āsādya mahāyuddhe nihatāḥ pāṇḍunandana |
สัญชัยกล่าวว่า “โอ บุตรแห่งปาณฑุ ในมหาสงครามนี้ ผู้คนมากมายเมื่อเข้าประจันหน้ากับเจ้าแล้วก็ถึงความตาย เจ้าได้โค่นล้มกษัตริย์ เจ้าชาย และช้างศึกผู้ยิ่งใหญ่นับไม่ถ้วน; แม้เหล่านักรบแห่งกลิงคะ มคธะ ปราจยะ คันธาระ และแคว้นกุรุ เมื่อเผชิญหน้าเจ้ากลางสนามรบ ก็ได้ก้าวเข้าสู่ขากรรไกรแห่งมัจจุราชแล้ว”
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse underscores the epic theme that in war, prowess and duty (kṣatriya-dharma) operate under the shadow of Kāla (Time/Death): those who confront a mighty warrior may be carried to death, reminding the listener of the inevitability of mortality and the grave ethical weight of battlefield action.
Sañjaya reports to Dhṛtarāṣṭra the scale of slaughter caused by the Pāṇḍava hero addressed as ‘Pāṇḍunandana’: many kings, princes, elephants, and warriors from regions such as Kaliṅga, Magadha, Prācya, Gāndhāra, and Kuru land have been killed after engaging him in the great war.