Shloka 47
Śālva’s Elephant Assault and the Counterstroke (शाल्वस्य नागारूढाभ्यवहारः)
निग्रहीतु प्रवृत्ता हि योधांश्षञान्यानवारयन् । महाराज! वे सभी सैनिक कुपित हो पाण्डव महारथी भीमसेनको पकड़नेकी चेट्टामें संलग्न हो गये और दूसरे योद्धाओंको भी आगे बढ़नेसे रोकने लगे ।। अक्रुध्यत रणे भीमस्तैस्तदा पर्यवस्थितै:
nigrahītuṃ pravṛttā hi yodhāṃś cānyān avārayan | mahārāja! te sarve sainikāḥ kupitāḥ pāṇḍava-mahārathiṃ bhīmasenaṃ grahītuṃ ceṣṭāyāṃ saṃlagnā abhavan, anyān yodhān api cāgre gantuṃ nivārayām āsuḥ || akrudhyata raṇe bhīmas tais tadā paryavasthitaiḥ |
สัญชัยกล่าวว่า ข้าแต่มหาราช เหล่านักรบผู้มุ่งจะสกัดเขานั้นได้เริ่มขวางทางมิให้ผู้อื่นรุกคืบด้วย ทหารทั้งปวงโกรธเกรี้ยวพากันกรูกันเข้าจับภีมเสน มหารถีแห่งฝ่ายปาณฑพ และยังคอยกีดกันนักรบอื่นไม่ให้บุกหน้า ครั้นแล้วท่ามกลางสมรภูมิ ภีมะเมื่อเห็นพวกเขาล้อมกรอบและตั้งรับอยู่รอบด้าน ก็เดือดดาลดุจไฟลุกโชน
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse highlights how anger and group hostility intensify violence: when many attempt to restrain or humiliate a single warrior, the situation escalates into fiercer retaliation. Ethically, it illustrates the battlefield tension between restraint (nigraha) and wrath (krodha), and how collective aggression can provoke disproportionate conflict.
Kaurava soldiers and warriors, enraged, try to seize Bhima and simultaneously block other fighters from advancing. Surrounded and confronted, Bhima’s anger rises in the battle, setting the stage for a forceful counteraction.