Shloka 78
Śalya-hatānantarāṇi: Madrarāja-padānugānāṃ praskandana and the Pandava counter-encirclement (शल्यहतानन्तराणि—मद्रराजपदानुगानां प्रस्कन्दनम्)
ततस्तं विरथं दृष्टवा कृप: शारद्वत: प्रभो
tatastam virathaṃ dṛṣṭvā kṛpaḥ śāradvataḥ prabho
ครั้นเห็นเขาถูกพรากจากรถศึกแล้ว กฤปะ—โอรสแห่งศารทวตะ—จึงกราบทูลพระราชา โอ้พระผู้เป็นเจ้า ว่าในห้วงสงครามอันโหดร้าย ความเปราะบางของนักรบย่อมปรากฏ และพันธะตามธรรมะในสนามรบก็เร่งรัดไม่หยุดยั้ง
संजय उवाच
Educational Q&A
The line highlights the battlefield reality that status and advantage can reverse instantly; a warrior may become chariotless, yet the ethical demand of kṣatriya-duty persists. It also frames a response by a senior figure (Kṛpa), suggesting counsel or reaction shaped by responsibility rather than mere triumphalism.
Sañjaya narrates to the king that Kṛpa notices a key warrior has become viratha (without a chariot). This observation marks a turning point in the combat situation and sets up Kṛpa’s ensuing words or action in response to that vulnerability.