Shloka 62
अध्याय ९ — दुर्योधनस्य अन्त्यावस्था, विलापः, तथा सौप्तिक-प्रतिवृत्तम्
Duryodhana’s Final Condition, Lamentation, and the Night’s Report
तव पुत्रे गते स्वर्ग शोकार्तस्यथ ममानघ । ऋषिदत्तं प्रणष्टं तद् दिव्यदर्शित्वमद्य वै,निष्पाप नरेश! आपके पुत्रके स्वर्गलोकमें चले जानेसे मैं शोकसे आतुर हो गया हूँ और महर्षि व्यासजीकी दी हुई मेरी वह दिव्य दृष्टि भी अब नष्ट हो गयी है
sañjaya uvāca | tava putre gate svargaṃ śokārtasyātha mām anagha | ṛṣidattaṃ praṇaṣṭaṃ tad divyadarśitvam adya vai ||
สัญชัยกล่าวว่า “ข้าแต่พระองค์ผู้ปราศจากมลทิน เมื่อพระโอรสของพระองค์เสด็จสู่สวรรค์ ข้าพเจ้าก็จมอยู่ในความโศก และวันนี้เอง นิมิตทิพย์ที่ฤๅษีประทานแก่ข้าพเจ้าได้ดับสูญไปแล้วโดยแท้”
संजय उवाच
Educational Q&A
Even extraordinary powers granted for a purpose are impermanent; when the destined narrative closes—here, the fall and ‘heavenward departure’ of the king’s son—Sanjaya’s divinely granted vision ceases, underscoring the limits of human agency and the inevitability of karmic outcomes.
After reporting the catastrophic end of the Kuru war’s final violence, Sanjaya tells the blind king that with the king’s son having gone to heaven, Sanjaya is overcome by sorrow and the supernatural ‘divine sight’ given by the sage (Vyasa) to narrate events has now disappeared.