Shloka 5
वैशम्पायन उवाच असम्भवे हेममयस्य जन्तो- स्तथापि रामो लुलुभे मृगाय । प्रायः समासन्नपरा भवाणां धियो विपर्यस्ततरा भवन्ति,वैशम्पायनजी कहते हैं--जनमेजय! किसी जानवरका शरीर सुवर्णका हो, यह सम्भव नहीं; तथापि श्रीराम स्वर्णमय प्रतीत होनेवाले मृगके लिये लुभा गये। जिनका पतन या पराभव निकट होता है, उनकी बुद्धि प्राय: अत्यन्त विपरीत हो जाती है
vaiśampāyana uvāca | asambhave hemamayasya jantoḥ tathāpi rāmo lulubhe mṛgāya | prāyaḥ samāsannaparā bhavāṇāṃ dhiyo viparyastatarā bhavanti ||
ไวศัมปายนะกล่าวว่า “โอ้ชนเมชยะ! เป็นไปไม่ได้ที่กายของสัตว์ใดจะทำด้วยทองคำ แต่ถึงกระนั้น พระรามก็ยังหลงใหลในกวางที่แลดูดุจทอง สำหรับผู้ที่ความพินาศใกล้เข้ามา ปัญญามักกลับตาลปัตรยิ่งกว่าเดิม”
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
When ruin is imminent, discernment collapses: people become attracted to what is impossible or deceptive, and their judgment turns increasingly inverted.
Vaiśampāyana illustrates a general moral principle by citing Rāma’s moment of being drawn toward the seemingly golden deer—despite the impossibility of a truly gold-bodied animal—showing how delusion can arise when misfortune is near.