Shloka 4

पाण्डवानां वनप्रस्थानवर्णनम् / The Pāṇḍavas’ Departure for the Forest

Vidura’s Report and Portents

Devanagari script

पराजितो नकुलो भीमसेनो युधिष्ठिर: सहदेवार्जुनौ च दासीभूता त्वं हि वै याज्ञसेनि पराजितास्ते पतयो नैव सन्ति,यज्ञसेनकुमारी! नकुल हार गये, भीमसेन, युधिष्ठिर, सहदेव तथा अर्जुन भी पराजित होकर दास बन गये। अब तुम दासी हो चुकी हो। वे हारे हुए पाण्डव अब तुम्हारे पति नहीं हैं

Translation

นกุลพ่ายแพ้แล้ว; ภีมเสน ยุธิษฐิระ สหเทวะ และอรชุนก็พ่ายแพ้จนตกเป็นทาสเช่นกัน โอยาชญเสนี บัดนี้เจ้าก็เป็นทาสีแล้ว โอธิดาแห่งยัชญเสนะ สามีเหล่านั้นเมื่อพ่ายแพ้แล้ว ก็หาใช่สามีของเจ้าอีกไม่

Word by Word

पराजितःdefeated

नकुलःNakula

भीमसेनःBhimasena

युधिष्ठिरःYudhishthira

सहदेवSahadeva

अर्जुनौthe two Arjunas (dual form as in text)

चand

दासीभूताःhaving become slaves

त्वम्you

हिindeed/for

वैindeed

याज्ञसेनिO Yajnaseni (Draupadi)

पराजिताःdefeated

तेthey/those

पतयःhusbands

नnot

एवindeed/just

सन्तिare/exist

यज्ञसेनकुमारीO daughter of Yajnasena

Speaker

कर्ण उवाच

Character Dynamics

Dharma Sankata (Moral Dilemma)

War Context

Verse Rasa (Emotional Essence)

Philosophical Teaching

Political Layer

Geographic Context

Meter (Chandas)

Sandhi Notes