Previous Verse
Next Verse

Shloka 8

Adhyāya 52 (Sabhā-parva): Vidura Invites Yudhiṣṭhira to Hastināpura for the Dice Match

इतना ही नहीं, वे सुन्दर काले रंगके चँवर तथा चन्द्रमाके समान श्वेत दूसरे चामर एवं हिमालयके पुष्पोंसे उत्पन्न हुआ स्वादिष्ट मधु भी प्रचुर मात्रामें लाये थे। उत्तरकुरुदेशसे गंगाजल और मालाके योग्य रत्न तथा उत्तर कैलाससे प्राप्त हुई अतीव बलसम्पन्न औषधियाँ एवं अन्य भेंटकी सामग्री साथ लेकर आये हुए पर्वतीय भूपालगण अजातशत्रु राजा युधिष्ठिरके द्वारपर रोके जाकर विनीतभावसे खड़े थे ।। ये परार्थे हिमवत: सूर्योदयगिरौ नृपा: । कारूषे च समुद्रान्ते लौहित्यमभितश्न ये,पिताजी! मैंने देखा कि जो राजा हिमालयके परार्धभागमें निवास करते हैं, जो उदयगिरिके निवासी हैं, जो समुद्र-तटवर्ती कारूषदेशमें रहते हैं तथा जो लौहित्यपर्वतके दोनों ओर वास करते हैं, फल और मूल ही जिनका भोजन है, वे चर्मवस्त्रधारी क्रूरतापूर्वक शस्त्र चलानेवाले और क्रूरकर्मा किरातनरेश भी वहाँ भेंट लेकर आये थे

etad eva na kevalam—te sundarāṇi kṛṣṇavarṇāṇi cāmarāṇi candramāḥ-sadṛśāni śvetāni anyāni cāmarāṇi ca, himālaya-puṣpa-sambhūtaṃ svādu madhu ca pracura-mātrāyāṃ ānītavantaḥ. uttarakuṛu-deśāt gaṅgā-jalaṃ mālā-yogya-ratnāni ca, uttara-kailāsāt prāptāḥ atīva-bala-sampannāḥ auṣadhayaḥ anyāni ca bheṭa-dravyāṇi gṛhītvā āgatāḥ parvatīyā bhūpālāḥ ajātaśatruṃ rājānaṃ yudhiṣṭhiram dvāri ruddhvā vinīta-bhāvena tiṣṭhanti. ye parārdhe himavataḥ sūryodaya-girau nṛpāḥ, kārūṣe ca samudrānte, lauhityam abhitaś ca ye—pitāḥ, mayā dṛṣṭāḥ; phala-mūla-bhojanāḥ, carma-vastra-dhāriṇaḥ, krūraṃ śastra-prayoga-kāriṇaḥ, krūra-karmāṇaḥ kirāta-nareśāḥ api tatra bheṭāṃ gṛhītvā āgatāḥ.

ยิ่งกว่านั้น พวกเขายังนำชามรสีดำงามตา และชามรอีกชนิดหนึ่งขาวดุจจันทร์ ตลอดจนรวงผึ้งน้ำผึ้งรสดีซึ่งเล่ากันว่าเกิดจากดอกไม้แห่งหิมาลัยมาอย่างอุดม จากอุตตรกุรุเขานำเอาน้ำศักดิ์สิทธิ์แห่งคงคาและรัตนะที่ควรแก่การร้อยเป็นมาลัย; จากแดนไกรลาสทางเหนือเขานำสมุนไพรโอสถอานุภาพยิ่งและเครื่องบรรณาการอื่น ๆ มาด้วย เหล่ากษัตริย์แห่งภูผาเหล่านั้นถูกกั้นไว้ที่ประตูของพระเจ้าอชาตศัตรู คือยุธิษฐิระ จึงยืนอยู่ด้วยความนอบน้อม และอีกประการหนึ่ง บิดาเอ๋ย ข้าพเจ้าเห็นด้วยตนเอง—บรรดากษัตริย์ผู้พำนักในแดนไกลโพ้นแห่งหิมาลัย ผู้เป็นชาวเขาสุริโยทัย ผู้มาจากการูษะริมสมุทร และผู้ตั้งถิ่นฐานอยู่ทั้งสองฟากแห่งเทือกเขาเลาหิตยะก็มา ณ ที่นั้น; แม้หัวหน้ากิราตผู้กินผลไม้และรากไม้ นุ่งห่มหนังสัตว์ ดุดันในการใช้อาวุธและโหดกร้าวในกิจการ ก็ยังนำบรรณาการมาปรากฏตัว

येwho/which (those)
ये:
Karta
TypePronoun
Rootयद्
FormMasculine, Nominative, Plural
परार्धेin the farther half/region
परार्धे:
Adhikarana
TypeNoun
Rootपरार्ध
FormNeuter, Locative, Singular
हिमवत:of the Himalaya
हिमवत::
Adhikarana
TypeNoun
Rootहिमवत्
FormMasculine, Genitive, Singular
सूर्योदयगिरौon/in the Sunrise-mountain (Udayagiri)
सूर्योदयगिरौ:
Adhikarana
TypeNoun
Rootसूर्योदयगिरि
FormMasculine, Locative, Singular
नृपाःkings
नृपाः:
Karta
TypeNoun
Rootनृप
FormMasculine, Nominative, Plural
कारूषेin Karusha (country)
कारूषे:
Adhikarana
TypeProperNoun
Rootकारूष
FormMasculine, Locative, Singular
and
:
TypeIndeclinable
Root
समुद्रान्तेat the sea-coast/edge of the sea
समुद्रान्ते:
Adhikarana
TypeNoun
Rootसमुद्रान्त
FormMasculine, Locative, Singular
लौहित्यम्Lauhitya (region/river/mountain name)
लौहित्यम्:
Karma
TypeProperNoun
Rootलौहित्य
FormNeuter, Accusative, Singular
अभितःaround/on both sides of
अभितः:
TypeIndeclinable
Rootअभितः
येwho (those)
ये:
Karta
TypePronoun
Rootयद्
FormMasculine, Nominative, Plural

दुर्योधन उवाच

दुर्योधन (Duryodhana)
धृतराष्ट्र (Dhritarashtra, implied by 'pitā')
युधिष्ठिर (Yudhishthira / Ajatashatru)
हिमालय (Himalaya)
उत्तरकुरु (Uttarakuru)
गङ्गा (Ganga)
उत्तर कैलास (Uttara Kailasa)
सूर्योदयगिरि (Sunrise Mountain)
कारूष (Karusha)
समुद्रान्त (sea-coast region)
लौहित्य (Lauhitya region)
किरात (Kirata chiefs)
चामर (royal fans)
मधु (honey)
रत्न (gems)
औषधि (medicinal herbs)

Educational Q&A

The passage contrasts rightful honor given to a dharmic ruler with the inner moral danger of envy: public prosperity and universal homage can either reinforce righteous kingship or, when misread through jealousy, become the seed of adharma and familial ruin.

Duryodhana describes the vast array of tribute brought to Yudhishthira’s court—luxury items, sacred water, gems, medicines—and notes that even remote mountain and forest rulers (including Kiratas) arrived with gifts, standing humbly at Yudhishthira’s door.